दक्षिण कोरियामा लाखौैँ पुरुषलाई दुलही पाउन मुस्किल

विदेशमा जन्मेका महिलाको आप्रवासनले यो स्थिति सहज बनाउन मद्दत गर्न सक्छ

शुक्रबार, १२ माघ, २०८०
डिजिटल संस्करण

दक्षिण कोरियाको जनसांख्यिक टाइम बम विस्फोट हुने अवस्थामा छ । जन्मको समयमा पुरुष र महिलाबीचको लैंगिक अनुपातमा लामो असन्तुलनपछि देशमा युवा पुरुष महिलाहरूको तुलनामा धेरै भएका छन् । नतिजा स्वरूप सन् १९८० को दशकको मध्यदेखि जन्मेका करिब आठ लाख ‘अतिरिक्त’ दक्षिण कोरियाली केटाहरू विवाहका लागि देशभित्र केटी भेट्टाउन असमर्थ हुन सक्छन् । दक्षिण कोरियाली केटाहरूको यो बढ्दो संख्याले त्यहाँको समाजमा ठूलो प्रभाव पार्नेछ । संयोगवश, चीन, ताइवान र भारतमा यस्तै प्रवृत्तिहरू विकसित भइरहेका छन् । यसविपरीत अमेरिकामा जन्म अनुपातमा लैंगिक दर स्थिर छ ।

प्राय कुनै देशमा केटीभन्दा केटा बढि जन्मिन्छन्– प्रति सय केटीका लागि लगभग १०५ देखि १०७ केटाहरू । र, प्राकृतिक रुपमा एउटा देशमा लिंग अनुपात (सेक्स रेसियो एट वर्थ अर्थात् एसआरबी) लगभग स्थिर छ । लैंगिक असन्तुलन सम्भवतः महिलाहरू पुरुषभन्दा लामो समयसम्म बाँच्ने जैविक तथ्यको लागि एक विकासवादी अनुकूलन हो । हरेक उमेर समूहमा महिलाको तुलनामा पुरुषको मृत्युदर बढी हुन्छ । त्यसैले १०५ देखि १०७ केटाबीचको एसआरबीले बच्चा जन्माउने उमेरमा पुग्दा पुरुष र महिलाको संख्या लगभग बराबर हुने अवस्था सिर्जना गर्छ । 

दक्षिण कोरियाको एसआरबी ३० वर्षसम्म सन्तुलनबाहिर हुनुका धेरै कारण छन् । सन् १९६० को दशकबाट सुरु भएर करिब २० देखि ३० वर्षको अवधिमा दक्षिण कोरियामा प्रजनन क्षमतामा तीव्र गिरावट भयो । सन् १९६० मा प्रतिमहिला ६ सन्तान रहेको प्रजनन दर सन् १९७२ मा चार सन्तानमा पुग्यो । सन् १९८४ सम्म आईपूग्दा औसतमा जोडीहरूले दुई सन्तानमा सन्तुष्टि मान्न थालेका थिए । सन् २०२२ मा दक्षिण कोरियाको प्रजनन दर शून्य दशमलव ८२ मा झर्न पुग्यो, जुन विश्वको सबैभन्दा कम प्रजनन दर हो ।

छोरालाई बढि प्राथमिकता दिने दक्षिण कोरियाको संस्कृति बच्चा जन्माउने दरमा गिरावट आएकै गतिमा छिटो परिवर्तन भएन । कम्तीमा एउटा छोराको इच्छाले दक्षिण कोरियामा विशेषगरी २१औँ शताब्दीको प्रारम्भिक वर्षसम्म प्रजनन प्राथमिकतालाई प्रभाव पारेको देखिन्थ्यो । घट्दो प्रजनन दरले समस्या खडा गर्यो । महिलाका धेरै सन्तान हुदाँ कम से कम एक केटा हुने सम्भावना उच्च रहन्छ । केवल दुई सन्तान भएमा छोरा नहुने सम्भावना झन्डै २५ प्रतिशत हुन्छ । एउटा मात्र सन्तान हुँदा यो सम्भावना ५० प्रतिशतभन्दा कम हुन्छ ।

सन् १९८० देखि सन् २०१० को बीचमा दक्षिण कोरियामा असन्तुलित एसआरबीको कारण लगभग सातदेखि आठ लाख अतिरिक्त केटाहरू जन्मिएको मैले गणना गरेको छु । स्ट्याटेटिक्स कोरियाको हालैको अनुसन्धानले देखाएको छ कि सन् २०२३ मा १९ देखि ३४ वर्ष उमेरका ३६ प्रतिशतभन्दा बढी दक्षिण कोरियालीले विवाह गर्ने आशय देखाएका थिए, जुन सन् २०१२ मा ५६ प्रतिशतभन्दा बढी गिरावट हो ।

विदेशमा जन्मेका महिलाको कोरिया आप्रवासनले वर्तमान असन्तुलनलाई सम्बोधन गर्न मद्दत गर्न सक्छ । यदि अतिरिक्त अविवाहितले आप्रवासी बेहुलीसँग विवाह गरेनन् भने तिनीहरूसँग आफ्नो विवाहको अर्को विकल्प हुनेछैन । कोही सियोल र दक्षिण कोरियाका अन्य ठूला सहर बुसान र डेगुका ‘अविवाहित बस्ती’मा बसोवास गर्न सक्छन्, जहाँ व्यावसायिक सेक्स बढी प्रचलित छन् । पुरुषको संख्या महिलाभन्दा बढी रहेको चीनको बेइजिङ, सांघाई र ग्वाङ्झाउजस्ता अन्य एसियाली सहरमा पनि त्यस्ता ‘बस्ती’ पहिले नै देखिएका छन् ।

उच्च लैंगिक असमानता दक्षिण कोरियाली समाजको आफ्नै समस्या हो । २०औँ शताब्दीको मध्यमा दक्षिण कोरियाको उच्च प्रजनन क्षमताले देशलाई आर्थिक रूपमा पछाडि राखेको थियो । प्रतिमहिला करिब ६ बच्चाको प्रजनन दर घटाउने अभियान सफल भयो । तर, त्यही सफलताले अहिले नयाँ समस्या निम्त्याएको छ ।
(टेक्सास ए एन्ड एम विश्वविद्यालयका समाजशास्त्रका प्राध्यापक डडले एल पोस्टन जुनियरको द कन्भर्सेसनमा प्रकाशित आलेख)

सुझावित समाचार