केही दिनअघि इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले राष्ट्रसंघमा नयाँ अरब साझेदारसहितको नयाँ मध्यपूर्व स्थापना गर्ने डिङ हाँक्दै भाषण गरेका थिए । यो स्वैरकल्पनाको नयाँ मध्यपूर्वमा पूर्णतः बहिष्करणमा परेको प्यालेस्टाइनले इजरायललाई राजनीतिक एवं सामरिक रूपमा गम्भीर हमला गरेको छ ।
प्यालेस्टिनी प्रतिरोध आन्दोलन हमासले सुनियोजित ढंगले गाजादेखि इजरायलमा वायु, समुद्र र जमिनबाट धावा बोलेको छ । एकपछि अर्को गरी इजरायली निसानामा हजारौँ क्षेप्यास्त्र प्रहार गरिएका छन्, इजरायलको दक्षिणी हिस्सामा सयौँ प्यालेस्टिनी लडाकुले इजरायली सेना र गैरसनिक नागरिक क्षेत्रमा आक्रमण गरेका छन् । नतिजा सयभन्दा बढी इजरायली मारिएका छन् र दर्जनौँ इजरायली सेना र नागरिक बन्दी बनाइएका छन् ।
यस आक्रमणमा हमासको उद्देश्य लुकेको छैन । पहिलो– अतिक्रमण, दमन, अवैधानिक बस्ती निर्माण र अल–अक्सा मस्जिदजस्ता प्यालेस्टिनी धार्मिक प्रतीक तहसनहस बनाइनुको बदला लिँदै इजरायललाई दण्ड दिनु रहेको छ । दोस्रो, हमासले इजरायलको अपर्थाइड (नश्लभेद)लाई अरब जगत्ले दिएको वैधानिकताको विरोध गर्नु रहेको छ । र, इजरायलमा रहेका धेरैभन्दा धेरै प्यालेस्टिनी राजनीतिक बन्दीलाई रिहा गर्ने गरी बन्दी आदानप्रदान गर्नु अन्तिम उद्देश्य देखिन्छ ।
गाजापट्टीका हमासका नेता यह्या अल–सिनवार दुई दशकभन्दा बढी समय इजरायली जेलमा बसेर बन्दी आदानप्रदानमा रिहा भएको तथ्य सम्झिनु आवश्यक छ । त्यसैगरी, हमासको सैन्य शाखा प्रमुख मोहम्मद दइफले अन्य प्यालेस्टिनीले झैँ इजरायली हिंसामा नवजात छोरा, तीन वर्षकी छोरी र श्रीमती गुमाएका थिए । यस अर्थमा हमासको कारबाहीमा प्रस्टै दण्ड दिने र प्रतिशोध साँध्ने नियत देखिन्छ । तसर्थ, कारबाही आकस्मिक लागे पनि आश्चर्यजनक भने थिएन ।
इजरायल र यसका अहंकारी नेता जो आफूलाई अजेय ठान्थे र शत्रुलाई गन्दैनथे, तिनलाई तिनकै अहंकारले अन्ततः गाँजेको छ । अक्टुबर १९७३ को ‘आश्चर्यजनक’ अरब आक्रमणपछि इजरायली नेता आफ्ना अधिन र दमनमा परेका जनताको प्रतिरोधबाट बारम्बार चकित एवं बिलखबन्दमा पर्दै आएका छन् ।
सन् १९८२ को लेबनान अतिक्रमणका वेला लेबनानको प्रतिरोध, सन् १९८० र सन् २०००को दशकमा प्यालेस्टेनियन इन्टिफडास र पाँच दशकको बलात अधिग्रहणका क्रममा भएका प्यालेस्टिनी प्रतिरोध र चार युद्धका क्रममा इजरायल र इजरायली नेता कहिल्यै तयार नभएको देखिन्छ । इजरायली सेना र नागरिक नेतृत्वले हमासको कारबाहीको अपेक्षा गरेका थिएनन् भन्ने स्पष्ट छ र यो कारबाहीले इजरायली गुप्तचरी र सैन्य असफलता दर्साउँछ । इजरायलले आधुनिक गुप्तचरी, ड्रोन र निगरानी प्रविधिका बाबजुद हमलाबारे जानकारी पाउन सकेन र यसलाई रोक्न सकेन ।
हमलाले गरेको क्षति इजरायली गुप्तचरी र सैन्य असफलतामा मात्रै सीमित छैन, वास्तवमा हमला एक राजनीतिक एवं मनोवैज्ञानिक असफलता हो । हमलाले अजेय राज्य इजरायलको जोखिम, कमजोरी र चरम अक्षमता दर्साएको छ र नयाँ मध्यपूर्वको नेतृत्व लिने आकांक्षामाथि ठूलो धक्का पुगेको छ ।
भयका कारण आफ्ना घर र सहर छोडेर पलायन भइरहेका दृश्यले निश्चय नै इजरायलीमाझ एक त्रासद सामूहिक स्मृति निर्माण गर्नेछ । हमलाको दिन अर्थात् ७ अक्टुबर शनिबार इजरायली इतिहासको सबैभन्दा निकृष्ट दिनका रूपमा अंकित हुनेछ । यो एक चरम अपमानको दिन हुनेछ । भाष्य आफूअनुकूल बनाउन जान्ने नेतन्याहु पनि यो हमलाका मामिलामा सफल देखिएनन् । इजरायलले शनिबारका दिन जे भएको थियो, त्यसलाई बदल्न सक्नेछैन, अर्थात् एक उन्मत्त राज्य आफ्नो स्वैरकल्पनासँग पराजित भएको छ । निश्चय नै इजरायलले पहिलेझैँ बमबारी र हत्याको शृंखला चलाएर प्यालेस्टिनी जनतामाथि अत्याचारको कहर बर्साएर बदला लिने नै छ । तर, यसका बाबजुद इतिहासले देखाएझैँ प्यालेस्टिनी प्रतिरोध भने मत्थर हुनेछैन ।
इजरायलले गाजापट्टी र वेस्ट बेंकका प्यालेस्टिनी सहर, बस्ती र शरणार्थी शिविरमा पुनः सेना परिचालन गरेर हमासलगायत प्यालेस्टेनी विद्रोही समूहलाई नामेट पार्ने कोसिस गर्न सक्छ । प्यालेस्टिनी प्राधिकरणलाई नामेट पारेर ऐतिहासिक प्यालेस्टाइन वा इजरायलीको भाषामा ‘महान् इजरायली भूमि’मा प्रत्यक्ष नियन्त्रण लिन इजरायली सत्तागठबन्धनका उन्मादी सदस्य उद्यत हुनेछन् । यदि यसो गरिन्छ भने यो ठूलो भुल साबित हुनेछ । यसले पूर्ण विषम युद्ध निम्त्याउनेछ र यस क्रममा इजरायल इतिहासमै सबैभन्दा बढी अलगावमा पर्नेछ । अपर्थाइडलाई पाखण्डयुक्त ऐक्यबद्धता जनाएर नेतन्याहुलाई समर्थन गरिरहेका पश्चिमा नेता पनि पछि हट्नेछन् ।
मध्यपूर्व क्षेत्रमा इजरायलको अहिलेकै अपमानले यसको सामरिक एवं राजनीतिक अवस्थितिलाई अवमूल्यन गरिरहेको छ । नेतन्याहुसँग हात मिलाएका र साझेदारी गरिरहेका अरबका सत्ता मूर्ख ठहरिन थालिसकेका छन् । आफ्नो व्यक्तिगत असफलतालाई उल्ट्याउन र कमजोर गठबन्धनलाई जोगाउन नेतन्याहुले निःसन्देह प्रतिक्रिया जनाउनेछन्, जसले उनका नयाँ एवं सम्भावित क्षेत्रीय साझेदारलाई बिच्काउनेछ । नेतन्याहुले जुनसुकै मार्ग रोजे पनि उनको विरासतमा असफलताको धब्बा लाग्नेछ । यसका साथै नेतन्याहु आफ्ना वयोवृद्ध प्यालेस्टिनी समकक्षी महमुद अब्बासलाई पनि आफ्नो असफलतासँगै घिसार्नेछन् । अब्बास पनि राजनीतिक रूपमा असफल भइरहेका छन्, अर्थात् इजरायली अतिक्रमणको विरोध गरे पनि सुरक्षाका मामिलामा इजरायलसँगै साझेदारी गरिरहेका छन् । यो सन्तुलनको राजनीति धेरै टिक्नेवाला छैन ।
अब आउने परिवर्तन यी व्यक्तित्वभन्दा माथि जानेछ, अर्थात् यो परिवर्तनले जनताका दुई समूह सहअस्तित्वमा बाँच्न चाहन्छन् वा एकअर्कालाई सिध्याउन लागिपर्नेछन् भन्ने तय गर्नेछ । शनिबार प्यालेस्टिनी जनताले अपमान सहनुभन्दा न्याय र स्वतन्त्रताका लागि प्राणको आहुति दिन तयार रहेको जनाएका छन् । इजरायलले इतिहासबाट पाठ सिक्न अपरिहार्य छ ।
(बिसारा अलजजिराका वरिष्ठ राजनीतिक विश्लेषक हुन्) अलजजिराबाट
