सुनसरीको देवानगन्ज गाउँपालिका– ३, कप्तानगन्ज बजारमा आइतबार साँझ धार्मिक कार्यक्रमका क्रममा सुरु भएको विवादले दुईजनाको ज्यान गयो । दर्जनौँ घाइते भए । सोमबार र मंगलबार दिनरात कर्फ्यु र निषेधाज्ञा लाग्यो । प्रशासनले सबै पक्षलाई संयम अपनाउन अपिल गरिरहेको छ । तर, यस्तो संवेदनशील समयमा पनि विराटनगरको मुटु बुधहाट चोकमा सँगसँगै रहेका हनुमान मन्दिर र अन्जुमन इस्लामियाँ जामा मस्जिदले धार्मिक एकताको सन्देश दिइरहेका छन् ।
बुधहाट चोकमा रहेका हनुमान मन्दिर र सँगै रहेको अन्जुमन इस्लामियाँ मस्जिद वर्षौँ पुराना हुन् । एउटै चोकमा सँगैसँगै रहेका हिन्दु र मुस्लिम फरक–फरक धर्म सम्प्रदायको भएर पनि दुवै आस्थाका केन्द्रहरूले कहिल्यै एकआपसमा घृणा फैलाएका छैनन् । बरु सबैको धार्मिक चाडपर्व र गतिविधिमा सहयोग गर्दै आएका छन् ।
बुधहाट चोकको पश्चिमतर्फ एउटै सडकको किनारमा पुरानो हनुमान मन्दिर छ । यसकै २० मिटरपछाडि अन्जुमन इस्लामियाँ जामा मस्जिद उभिएको छ । हनुमान मन्दिरमा दैनिक घन्टी बजाएर सयौँ भक्तजनले दिनभरि पूजाआजा र भजनकीर्तन गर्छन् । सँगै रहेको मस्जिदमा दैनिक पाँचपटक नमाज पढनेहरूको घुइँचो हुन्छ । शनिबार र मंगलबार हनुमान मन्दिरमा दर्शन गरेर पूजाआजा गर्न सयौँको भिड हुन्छ । शुक्रबार अन्जुमन मस्जिदमा दुई–तीन हजारजना नमाज पढ्न आउँछन् । दुवै धार्मिक संस्थाले आफ्नो छानामा माइक लगाएर बजाउने गरेका छन् ।
दुवै धार्मिक संस्थामा आउन–जान कसैलाई कुनै रोकटोक छैन । मन्दिर र मस्जिदसँगै रहेका व्यापारिक पसल र होटेलमा हिन्दु–मुस्लिम समुदायका मानिसहरू सँगै खानपान र किनमेल पनि गर्ने गर्छन् । त्यहाँ पण्डितजीको मिठाई पसल र हाजी मौलानाहरूको चिया नास्ता पसल पनि सँगसँगै छ । विराटनगरको पुरानो व्यापारिक केन्द्र बुधहाट चोकमा हिन्दु, मुस्लिम, मारवाडी, मधेशी, पहाडी, थारू, राजवंशी, नेवार सबै समुदायका व्यापारीले दशकौँदेखि सँगै व्यापार गर्दै आएका छन् । यहाँ एउटै पसलमा चिया पिउने, एउटै होटेलमा खाना खाने, एक–अर्काको विवाह र दुःख–सुखमा सहभागी हुने संस्कृतिले यो चोकलाई धार्मिकभन्दा पनि मानवीय सम्बन्धको केन्द्र बनाएको छ ।
अन्जुमन इस्लामिया मस्जिदका सचिव तनिवर कुरेसी आफूले जन्मेदेखि नै मन्दिर र मस्जिद सँगसँगै देखेको र कहिल्यै धार्मिक एकतामा बाधा नपरेको बताउँछन् । भन्छन्, ‘म ३६ वर्षको भएँ, तर कहिल्यै पनि हाम्रो सद्भाव बिग्रिएको थाहा छैन । बरु एउटै चोकमा रहेका हामीहरू धार्मिक स्थल मात्र होइन, साझा पहिचान, सहिष्णुता र एकताको उदाहरण बनेका छौँ ।’
स्थानीयका अनुसार बुधबार हाट लाग्ने चोकको चौतारा स्थलकै रूपमा रहँदा ०१० अगाडि नै सँगै स्थापना भएका हुन् मन्दिर र मस्जिद । ‘सँगसँगै रहेका हनुमानको मन्दिर र मस्जिद विराटनगरमा धार्मिक साहिष्णुताको उदाहरण बनेका छन्,’ स्थानीय अनन्त शर्मा भन्छन्, ‘वर्षौँ होइन, दशकौँदेखि यी दुई धार्मिक स्थल एक–अर्काका छिमेकी मात्र होइनन्, धार्मिक सहअस्तित्वका जीवित प्रतीक बनेका छन् ।’
