राष्ट्रिय सभाको २०औँ अधिवेशन पनि बिहीबारै सुरु हुँदै
जेन–जी आन्दोलनको म्यान्डेट बोकेर आएको प्रतिनिधिसभाको पहिलो बैठक बिहीबार बस्दै छ । सिंहदरबारस्थित संघीय संसद् भवनको बहुउद्देश्यीय हलमा दिउँसो २ बजे बैठक बस्न लागेको हो । पहिलो बैठकमा दलका शीर्ष नेताहरूले
सम्बोधन गर्नेलगायतका कार्यसूची छन् । संघीय संसद्का अधिवेशन आह्वान भएअनुसार राष्ट्रिय सभाको पनि बैठक बस्दै छ ।
संसद् सचिवालयले पहिलो बैठकका लागि सबै तयारी पूरा भएको जनाएको छ । २१ फागुनको निर्वाचनबाट प्रतिनिधिसभामा रास्वपा १८२ सिटसहित पहिलो दल बनेको छ । कांग्रेस ३८, एमाले २५, नेकपा १७, श्रम संस्कृति सात, राप्रपा पाँच र स्वतन्त्र एक सदस्य छन् । सचिवालयका प्रवक्ता एकराम गिरीका अनुसार हलमा सिट व्यवस्थापन गरिएको छ । सत्तापक्षलाई तीन रो र विपक्षीलाई दुई रो छुट्याइएको छ ।
पहिलो बैठकको सुरुवातमा राष्ट्रपति कार्यालय र प्रधानमन्त्री कार्यालयबाट प्राप्त पत्र पढेर सुनाइनेछ । ज्येष्ठ सदस्य अर्जुननरसिंह केसीले आफ्नो शुभकामना मन्तव्य दिनेछन् । पहिलो बैठकले सभामुख र उपसभामुखको अनुपस्थितिमा बैठकको अध्यक्षता गर्ने अध्यक्षमण्डलको चयन गर्नेछ । यद्यपि, अध्यक्षमण्डलमा को रहने भन्ने नाम प्राप्त भइनसकेको प्रवक्ता गिरीले बताए ।
यसैगरी, पहिलो बैठकमा जेन–जी आन्दोलन र अन्य आन्दोलनका सहिदप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरिनेछ । यसअघि १२ चैतमा नवनिर्वाचित सांसदहरूले शपथ लिएका थिए । ज्येष्ठ सदस्यले राष्ट्रपतिबाट शपथ लिएपछि अन्य सदस्यलाई शपथ खुवाएका थिए ।
बैठकमा गृहमन्त्री सुदन गुरुङले निर्वाचनसम्बन्धी अध्यादेश पेस गर्ने कार्यसूची छ । अघिल्लो सरकारले ल्याएको मतदाता नामावली, प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन ऐन पहिलो संशोधन र नेपाल विशेष सेवा दोस्रो संशोधन अध्यादेश पेस हुनेछ । बैठकमा प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरू उपस्थित हुने प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ ।
ज्येष्ठ सदस्य अर्जुननरसिंह केसीले आफ्नो शुभकामना मन्तव्य दिएपछि प्रतिनिधिसभाको पहिलो बैठकमा दलका शीर्ष नेता वा संसदीय दलका नेताले सम्बोधन गर्दै छन् । रास्वपाबाट सभापति रवि लामिछाने, कांग्रेसका भीष्मराज आङ्देम्बे वा मोहन आचार्य, एमालेबाट रामबहादुर थापा बादल, नेकपाका वर्षमान पुन, श्रम संस्कृतिबाट हर्क साम्पाङ र राप्रपाबाट ज्ञानेन्द्र शाही बोल्ने तय भएको छ । स्वतन्त्र सांसद महावीर पुनले पनि बोल्ने समय पाउनेछन् । रास्वपाका संदीय दलका नेता बालेन्द्र शाह (बालेन) प्रधानमन्त्री छन् । एमालेका थापा, नेकपाका प्रचण्ड, श्रम संस्कृतिका हर्क साम्पाङ र राप्रपाका शाही संसदीय दलका नेता छन् । कांग्रेसले भने दलको नेता टुंग्याएको छैन ।
प्रतिनिधिसभा नियमावली संशोधन गरिने
प्रवक्ता एकराम गिरीका अनुसार सभामुखको निर्वाचनपछि प्रतिनिधिसभा नियमावली संशोधन गर्न नियमावली मस्यौदा समिति गठन गर्ने निर्णय सर्वदलीय बैठकमा भएको छ । राप्रपा प्रमुख सचेतक खुश्बु ओलीले भनिन्, ‘यो नियमावलीलाई विभिन्न विषयमा परिमार्जन गरेर लाग्नुपर्नेछ । त्यतिन्जेल अहिलेकैबाट काम चलाउने भन्ने छ । सभामुखको निर्वाचनपश्चात् नयाँ नियमावली बनाउने कुरा छ,’ उनले भनिन् ।
रास्वपा महामन्त्री बुर्लाकोटीले पनि छिटै प्रतिनिधिसभा नियमावली संशोधनका लागि मस्यौदा समिति बनाउने सहमति भएको बताए । नियमावली संशोधन भइसकेपछि संसदीय समितिको गठन र कार्यव्यवस्था तथा परामर्श समिति गठनको प्रक्रिया अगाडि बढ्ने उनले बताए । ‘संसदीय समितिहरूमा प्रवेश नै गरेका छैनौँ । नियमावली अगाडि बनाउने चलन छैन । शीघ्र गर्ने भन्ने छ । नियमावली समिति बनाएरै कार्यव्यवस्था समिति पनि गठन हुन्छ,’ उनले भने ।
राष्ट्रिय सभामा उपाध्यक्ष र समिति सभापति निर्वाचनको तयारी
यसैगरी, राष्ट्रिय सभाको २०औँ अधिवेशन पनि बिहीबारै सुरु हुँदै छ । दिउँसो २ बजे बस्ने बैठकको तयारीका लागि अध्यक्ष नारायणप्रसाद दाहालको कार्यकक्षमा कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको बैठक बसेको छ । बैठकमा अध्यक्ष दाहालले अधिवेशन सफल बनाउन सबै राजनीतिक दलको सक्रिय सहभागिता र रचनात्मक भूमिकाको अपेक्षा गरेको बताएका थिए । बैठकमा सभाको आगामी बैठकको कार्यसूची, सिट प्लान, प्रस्तावित कार्यतालिका, कार्यव्यवस्था परामर्श समिति र संसदीय समितिमा सदस्यहरूको मनोनयन, उपाध्यक्षको निर्वाचन, सभापतिको निर्वाचन, सभामा अध्यक्षता गर्ने सदस्यहरूको मनोनयन र दलका नेताको शुभकामना मन्तव्यको समय निर्धारणलगायतमा छलफल भएको थियो ।
पहिलो बैठकमा को–को बोल्दै छन् ?
ज्येष्ठ सदस्य अर्जुननरसिंह केसीले आफ्नो शुभकामना मन्तव्य दिएपछि प्रतिनिधिसभाको पहिलो बैठकमा दलका शीर्ष नेता वा संसदीय दलका नेताले सम्बोधन गर्दै छन् । रास्वपाबाट सभापति रवि लामिछाने, कांग्रेसका भीष्मराज आङ्देम्बे वा मोहन आचार्य, एमालेबाट रामबहादुर थापा बादल, नेकपाका वर्षमान पुन, श्रम संस्कृतिबाट हर्क साम्पाङ र राप्रपाबाट ज्ञानेन्द्र शाही बोल्ने तय भएको छ । स्वतन्त्र सांसद महावीर पुनले पनि बोल्ने समय पाउनेछन् ।
गृहमन्त्री गुरुङले अध्यादेश पेस गर्ने
गृहमन्त्री सुदन गुरुङले निर्वाचनसम्बन्धी अध्यादेश पेस गर्ने कार्यसूची छ । उनले अघिल्लो सरकारले ल्याएको मतदाता नामावली, प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन ऐन पहिलो संशोधन र नेपाल विशेष सेवा दोस्रो संशोधन अध्यादेश पेस गर्नेछन् । बैठकमा प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरू उपस्थित हुने जनाइएको छ ।
आइतबार सभामुखको निर्वाचन : रास्वपाले डिपी अर्याललाई पठाउने तयारी
सभामुख चयनका लागि आइतबार निर्वाचन हुने तय भएको छ । ज्येष्ठ सदस्य अर्जुननरसिंह केसीको अध्यक्षतामा बुधबार बसेको सर्वदलीय बैठकले सभामुखको निर्वाचन २२ चैतमा गर्ने निर्णय गरेको छ । निर्णयको जानकारी बिहीबार बस्ने प्रतिनिधिसभाको पहिलो बैठकमा गराइनेछ । त्यसपछि निर्वाचनको सूचना प्रकाशित गरिनेछ ।
संसद्को पहिलो बैठक बसेको मितिले १५ दिनभित्र सभामुख र उपसभामुख निर्वाचित गरिसक्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ । संसद् सचिवालयका प्रवक्ता एकराम गिरीले सभामुखको निर्वाचन २२ चैतमा गर्ने निर्णय भएको र २० चैतमा उम्मेदवारी मनोनयन दर्ता गराउने कार्यतालिका बनाइएको बताए ।
संसद्को पहिलो दल रास्वपाका महामन्त्री कवीन्द्र बुर्लाकोटीले सभामुख रास्वपाकै तर्फबाट हुने बताए । ‘संसद्को बहुमत प्राप्त ठुलो दल भएकाले सभामुख रास्वपाकै तर्फबाट हुन्छ । को हुने भन्ने छलफलमा छौँ,’ उनले भने । रास्वपाका नेताहरूका अनुसार उपसभापति डिपी अर्याल सभामुख हुने पक्कापक्की छ । गृहमन्त्रीमा दाबी गरेका अर्यालले उक्त पद नपाएपछि सभामुखको जिम्मेवारी सम्हाल्न लागेका हुन् । अर्यालले आजभोलि नै दलको सम्पूर्ण जिम्मेवारी त्याग्ने तयारी गरेका छन् । सभामुख पद निष्पक्ष र स्वतन्त्र भएकाले उम्मेदवार हुनुअघि पार्टीको सबै जिम्मेवारी त्याग्ने अभ्यास छ ।
महामन्त्री बुर्लाकोटीका अनुसार उपसभामुख कुन दललाई दिने भन्ने टुंगो लागिसकेको छैन । संविधानमा सभामुख र उपसभामुख फरक दल र फरक लिंगको हुनुपर्ने व्यवस्था छ । ‘पहिला सभामुखको टुंग्याउँछौँ, त्यसपछि मात्र उपसभामुखबारे छलफल हुन्छ । यद्यपि, उपसभामुखबारे पनि अनौपचारिक छलफल गरिरहेका छौँ,’ उनले भने ।
