बागमतीमा विपतबाट १० वर्षमा एक हजार ३८ को मृत्यु

आगलागीबाट सबैभन्दा ठुलोे आर्थिक क्षति, मानवीय क्षतिको दृष्टिले पहिरो घातक

बुधबार, ११ चैत, २०८२
डिजिटल संस्करण
बागमतीमा विपतबाट १० वर्षमा एक हजार ३८ को मृत्यु

११ र १२ असोज ०८१ को अविरल वर्षापछि आएको बाढीपहिरोले हेटौँडा–काठमाडौं जोड्ने कुलेखानी–छैमले–सिस्नेरी सडकखण्डअन्तर्गत रामचन्द्र भञ्ज्याङमा सडकमाथिबाट खसेको पहिरोले पुरेको टाटासुमो निकाल्ने कोसिस गर्दै एक्स्काभेटर र सुरक्षाकर्मीको टोली ।

बागमती प्रदेशमा पछिल्लो १० वर्षमा विभिन्न प्राकृतिक तथा गैरप्राकृतिक विपत्का कारण एक हजार ३८ जनाले ज्यान गुमाएका छन् । प्रदेश सरकारको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार ०७२ देखि ०८२ असार मसान्तसम्म १३ जिल्लामा ६ हजार ८३९ वटा विपत्का घटना हुँदा १८१ जना बेपत्ता भएका छन् । घटनामा दुई हजार ३११ जना घाइते भएका छन् ।

मन्त्रालयकी सूचना अधिकारी रविता कार्कीका अनुसार यस अवधिमा विपत्ले १६ हजार ६५३ परिवारलाई प्रत्यक्ष प्रभावित बनाएको छ । आर्थिक रूपमा करिब ६ अर्ब ९५ करोड ४१ लाख रुपैयाँबराबरको क्षति भएको छ । विपत्का कारण चार हजार ७२७ घर पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका छन् । पाँच हजार ८९६ घरमा आंशिक क्षति पुगेको छ ।

मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार सबैभन्दा धेरै विपत्का घटना काठमाडौं जिल्लामा भएका छन् । काठमाडौंमा १० वर्षमा एक हजार ७७८ घटना दर्ता भएका छन् । तर मानवीय क्षतिको हिसाबले चितवन सबैभन्दा अगाडि छ, जहाँ १४९ जनाको ज्यान गएको छ । सिन्धुपाल्चोकमा ११६ जनाको मृत्यु र ६५ जना बेपत्ता भएका छन् । जुन बेपत्ता हुनेमध्ये सबैभन्दा उच्च संख्या हो ।

बागमती प्रदेशका काभ्रेमा ११९, काठमाडौं ११३, मकवानपुर ११२, धादिङ ९०, ललितपुर ७८, सिन्धुली ६८, रसुवा ५३, दोलखा ४४, रामेछाप ४१, नुवाकोट ३६ र भक्तपुरमा १९ जनाको मृत्यु भएको छ । घाइते हुनेमध्ये काठमाडौंमा सबैभन्दा धेरै ४४७ जना छन् । त्यसपछि मकवानपुर ३९१, चितवन ३१७, काभ्रे १६८, सिन्धुली १५१, धादिङ १३७, सिन्धुपाल्चोक १३३, ललितपुर १२६, भक्तपुर ११७, दोलखा ९३, नुवाकोट ८७, रसुवा ७८ र रामेछाप ६६ जना छन् ।

 १० वर्षमा चार हजार २३ आगलागीका घटना, साढे पाँच अर्बको क्षति
सूचना अधिकारी रविता कार्कीका अनुसार विपत्का घटनाको प्रकृतिअनुसार प्रदेशमा आगलागी घटना सबैभन्दा धेरै भएको छ । उनले १० वर्षमा चार हजार २३ आगलागीका घटना हुँदा १८० जनाको मृत्यु र पाँच अर्ब ४२ करोडभन्दा बढीको क्षति भएको जानकारी दिइन् । तर, मानवीय क्षतिको दृष्टिले पहिरो सबैभन्दा घातक रहेको उनको भनाइ छ । कार्कीका अनुसार १० वर्षमा प्रदेशमा ९२८ वटा पहिरोका घटना भएकामा ४६७ जनाको मृत्यु भएको छ भने १०७ जना बेपत्ता भएका छन् ।

‘प्रदेशमा विपत्का घटनामा आगलागी घटना सबैभन्दा धेरै भएको छ । १० वर्षमा चार हजार २३ आगलागीका घटना हुँदा १८० जनाको मृत्यु भएको छ । ९२८ वटा पहिरोका घटना हुँदा ४६७ जनाको मृत्यु भएको छ,’ उनले भनिन्, ‘१० वर्षमा आगलागी सबैभन्दा बढी भए पनि मानवीय हिसाबले पहिरो नै सबैभन्दा घातक देखिएको छ ।’ 

३४१ बाढीका घटनामा १०० जनाको मृत्यु र एक अर्ब १९ करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ । चट्याङबाट ११४, वन्यजन्तु आक्रमणबाट ७३ जना र बाँकीको अन्य घटनाबाट ज्यान गएको उनले बताइन् । प्रदेशमा चट्याङका ३७२, जंगल आगलागीका ३५६, जनावर आतंकका ३३८, भारी वर्षाका २५८, हावाहुरीका १०४ तथा भूकम्प, सर्पदंश, हवाई दुर्घटनालगायत १०९ घटना भएको सूचना अधिकारी कार्कीले बताइन् । मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार ग्रामीण तथा पहाडी जिल्लाहरूमा पहिरो र बाढीको जोखिम उच्च रहेको देखाएको छ । विशेषगरी बागमती प्रदेशको सिन्धुपाल्चोक, धादिङ, रसुवा, दोलखाजस्ता जिल्ला बढी जोखिममा छन् ।

मन्त्रालयले विपत् जोखिम न्यूनीकरण, प्रतिकार्य र पुनर्निर्माणमा विभिन्न कार्यक्रम अघि बढाएको जनाएको छ । सूचना अधिकारी कार्कीका अनुसार बाढीपहिरो र आगलागी पीडितका लागि राहत वितरणदेखि ‘युनिफाइड कमान्ड टिम’ र ‘मनसुन प्रतिकार्य कमान्ड पोस्ट’ स्थापना गरिएको छ । ‘बाढीपहिरो र आगलागीपीडितका लागि राहत वितरणदेखि ‘युनिफाइड कमान्ड टिम’ र ‘मनसुन प्रतिकार्य कमान्ड पोस्ट’ स्थापना गरेर काम भइरहेको छ,’ उनले भनिन् ।

यस अवधिमा मनसुनजन्य तथा आगलागीबाट प्रभावितहरूको निजी आवास पुनर्निर्माणका लागि लागत साझेदारीमा १६ करोड ५७ लाख रुपैयाँ उपलब्ध गराइएको छ । यस्तै, मनसुनजन्य विपत् न्यूनीकरणका लागि स्थानीय तहलाई दुई करोड ३० लाख रुपैयाँ र जोखिममा रहेका बस्ती संरक्षण तथा पूर्वाधार मर्मतका लागि ३० स्थानीय तहलाई सात करोड ९० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ, जसअन्तर्गत हालसम्म तीन करोड ८५ लाख रुपैयाँ निकासा भइसकेको छ ।

प्रदेशका १३ जिल्लामा तत्काल प्रतिकार्यका लागि प्रतिजिल्ला पाँच लाखका दरले ६५ लाख रुपैयाँ विपत् व्यवस्थापन कोषमार्फत पठाइएको छ । हेटौँडा, नुवाकोट र काभ्रेमा गोदामघर निर्माण गरी राहत सामग्री भण्डारण सुदृढ बनाइएको छ भने स्वयंसेवक समूह गठन, तालिम र कृत्रिम अभ्याससमेत सञ्चालन गरिएको सूचना अधिकारी कार्कीले बताइन् । ‘हेटौँडा, नुवाकोट र काभ्रेमा गोदामघर निर्माण गरेर राहत सामग्री भण्डारणलाई व्यवस्थित बनाइएको छ, साथै स्वयंसेवक समूह गठन, तालिम र कृत्रिम अभ्यास पनि सञ्चालन भइरहेका छन्,’ उनले भनिन् ।

सुझावित समाचार