साना किसानले सस्तो भाउमा व्यापारीलाई धान बिक्री गरिसकेकाले न्यूनतम समर्थन मूल्यमा खाद्यलाई धान बिक्री गर्नेमा साहु र व्यापारीको संख्या धेरै, हालसम्म ९० हजार क्विन्टल खरिद
सरकारी स्वामित्वको खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडले यो वर्ष सात लाख ३६ हजार दुई सय क्विन्टल धान खरिद गर्ने भएको छ । कम्पनीले धनगढी, महेन्द्रनगर, नेपालगन्ज, तुलसीपुर र राजापुर (बर्दिया) कार्यालयबाट खरिदसमेत थालेको सूचना अधिकारी शर्मिला न्यौपाने सुवेदीले जानकारी दिइन् ।
सरकारले तोकेको न्यूनतम समर्थन मूल्यमा कम्पनीले धान खरिद गर्ने गरेको छ । यो वर्षका लागि मोटा धान तीन हजार चार सय १० रुपैयाँ ५० पैसा र मध्यम धान तीन हजार पाँच सय ८० रुपैयाँ ६२ पैसा प्रतिक्विन्टल समर्थन मूल्य तोकिएको छ । सोही मूल्यमा धान खरिद भइरहेको न्यौपानेले जानकारी दिइन् । ‘अन्य धानको हकमा भने जिल्ला प्राथमिक खरिद समितिले निर्धारण गरेको दर लागू हुने गरेको छ,’ उनले भनिन् ।
कम्पनीले यो वर्ष सबैभन्दा धेरै धान खरिद गर्ने लक्ष्य राखेको हो । विगतमा पौने तीन लाख क्विन्टलसम्म मात्रै धान खरिद गरेको रेकर्ड छ । गत आवमा भने ४६ हजार टन मात्रै खरिद भएको थियो । अपुग परिमाण पूर्तिका लागि कम्पनीले चामल खरिद गरेको थियो । तर, यसपटक भने लक्ष्यअनुसार धान खरिद गर्न सबै कार्यालयलाई कडाइ गरेको न्यौपानेले जानकारी दिइन् ।
किसान, कृषि सहकारी र पालिका कार्यालयहरूलाई धान खरिदबारे जानकारी दिइरहेको उनले बताइन् । हालसम्म ९० हजार क्विन्टल खरिदसमेत भएको उनले
जानकारी दिइन् ।
कोटा तोकेर धेरै धान खरिद गर्न निर्देशन
सुदूरपश्चिम प्रदेशको कञ्चनपुर र कैलाली कार्यालयलाई १५–१५ हजार क्विन्टल खरिदको लक्ष्य दिइएको छ ।
लुम्बिनी प्रदेशको बर्दिया, बाँके, दाङ, कपिलवस्तु र रुपन्देही कार्यालयलाई कुल दुई लाख ६ हजार क्विन्टल खरिदको जिम्मेवारी दिइएको छ । गण्डकी प्रदेशको नवलपरासी (पूर्व र पश्चिम) र कास्कीमा १८ हजार पाँच सय, बागमतीको चितवन र मकवानपुरमा २० हजार क्विन्टल धान खरिदका लागि कोटा तोकिएको छ । अन्न भण्डारका रूपमा परिचित मधेश प्रदेशका आठै जिल्लाबाट कुल एक लाख ९९ हजार र कोशीको उदयपुर, सुनसरी, झापा र मोरङ कार्यालयबाट कुल एक लाख १८ हजार क्विन्टल खरिद गर्न लागिएको कम्पनीले जनाएको छ । जुम्लाको सिँजा, खलंगा कार्यालयबाट पनि दुई सय क्विन्टल खरिदको लक्ष्य राखिएको छ ।
किसानको धान व्यापारीले बेच्छन्
खाद्य कम्पनीले बर्सेनि किसानले धान कटानी गरिसकेपछि खरिद गर्ने गरेको छ । जसकारण वास्तविक किसानबाट नभई व्यवसायीबाट न्यूनतम समर्थन मूल्यमा खाद्यले धान खरिद गर्ने गरेको छ । यसपटक पनि पश्चिमका पाँच क्षेत्रमा मात्र अहिलेसम्म खरिद प्रक्रिया अघि बढाइएको छ । गण्डकी, बागमती, मधेश र कोशीमा किसानले धान भिœयाइसके पनि खाद्यले खरिद प्रक्रिया सुरु गरेको छैन ।
समर्थन मूल्यभन्दा न्यून भाउमा व्यापारीलाई धान बिक्री गर्न किसान बाध्य छन् । खाद्य कम्पनीकी प्रवक्ता शर्मिला न्यौपानेले किसानको खेतसम्मै पुगेर खरिद गर्न नसकिने र पूर्वमा भर्खर धान भित्र्याउन थालेकाले खरिद प्रक्रिया सुरु नभएको बताइन् ।
‘पूर्वका किसानले भर्खर धान भित्र्याउन थालेका छन् । अब चाँडै त्यता पनि खरिद प्रक्रिया थाल्छौँ,’ उनले भनिन्, ‘सकेसम्म किसान र कृषि सहकारीलाई प्राथमिकता दिएर खरिद कार्य अघि बढाएका छौँ ।’
पालिकास्तरबाट चामल बिक्रीको लक्ष्य
खाद्यले धानबाहेक ६७ हजार तीन सय ९५ क्विन्टल चामल पनि खरिद गर्दै छ । यो वर्ष कुल सवा लाख चामल बिक्रीको लक्ष्य राखिएको सूचना अधिकारी न्यौपानेले जानकारी दिइन् । त्यसमध्ये ३३ हजार क्विन्टल ‘इमर्जेन्सी’का लागि नियमित रूपले मौज्दात राख्ने व्यवस्था छ । यसपटक सबै पालिकासँग समन्वय गरेर चामल बिक्री गर्ने योजना रहेको उनले जानकारी दिइन् । ‘खाद्य कम्पनीले पालिकाको केन्द्रसम्म चामल ढुवानी गरिदिने र त्यहाँबाट पालिकाको समन्वयमा बिक्री गर्ने योजनामा छौँ,’ न्यौपानेले भनिन्, ‘यसबाहेक मातहतका कार्यालयबाट नियमित रूपमा खरिद–बिक्री भइहाल्छ ।’
