दैलेखको ऐतिहासिक कोतगढीमा ५१ वर्षपछि सुन्दरी तोप (फोटोफिचर)

२०२८ सालको भोकमरीका वेला, दैलेखमा रहेको ज्वालादल गुल्म सुर्खेतमा सरेसँगै दैलेखबाट सुर्खेत पुर्‍याइएको सुन्दरी नामको तोप ५१ वर्षपछि पुनः दैलेखको ऐतिहासिक कोतगढीमा पुनर्स्थापना गरिएको छ । तोपसँगै ८१ थान गोला पनि कोतगढीमै राखिएको छ । दैलेखमा उक्त तोप हुँदा हरेक वर्षको बडादसैँका वेलामा तोप पड्काएर बढाइ गरेपछि मात्र जिल्लाभर टीका लगाउने प्रचलन थियो ।

नेपाली सेनासँगको सहकार्यमा नारायण नगरपालिका दैलेख, जिल्ला प्रशासन र नागरिक समाजको पहलपछि नेपाली सेनाले उक्त तोप गत पुस २१ गते दैलेख ल्याई नेपाली सेनाको व्यारेकमा राखिएको  थियो । दैलेख व्यारेकमा राखिएको उक्त तोप विधिवत रुपमा बिहीबार कोतगढीमा पुरानै शैलीमा पुनः राखिएको छ । तत्कालिन समयमा युद्धका लागि प्रयोग गरिएको उक्त तोप दैलेखको समग्र इतिहाससँग सम्बन्धित छ । 

नेपाली सेनाको मातहतमा रहेको गढीसँगै ऐतिहासिक तोप नेपाली सेनाको पश्चिम कमान्डले नारायण नगरपालिकालाई विधिवत् रूपमा हस्तान्तरण गरेपछि दैलेखको पर्यटन विकासमा थप टेपा पुग्ने देखिएको छ । ऐतिहासिक सुन्दरी तोप दुई सय ३२ वर्ष पुरानो मानिन्छ यसको आधिकारीक तत्थ्यांक भने अहिलेसम्म फेला परेको छैन । 

नेपाली सेनाको मातहतमा रहेका एेतिहासिक कोतगढीसँगै सुन्दरी तोपको रेखदेख जिम्मेवारी र पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि आवश्यक पर्ने अन्य पूर्वाधार निर्माणको जिम्मेवारी अब नारायण नगरपालिकाको रहेको छ । तोप हस्तान्तरण गर्दै नेपाली सेनाको पश्चिम कमान्डका कमाण्डप्रति प्रेम शाहीले ऐतिहासिक सम्पदा संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि नेपाली सेना सधैँ तत्पर रहने र दैलेखको एेतिहासिक महत्त्वका बारेमा अझै खोज अनुसन्धान जरुरी रहेको बताएका छन् । 

नारायण नगरपालिकाका नगर प्रमुख लोमन शर्माले जिल्लाकै एेतिहासिक महत्त्वको तोप र गढीलाई थप प्रवर्द्धन र संरक्षण गर्दै पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने बताएका छन् । ऐतिहासिक कोतगढी पुर्निर्माणका लागि नरपालिका, प्रदेश र केन्द्र सरकारबाट पाँच वर्षको अवधिमा करिब एक करोड रकम खर्च भइसकेको छ ।