अमेरिकी राष्ट्रपति पदमा डोनाल्ड ट्रम्पको पुनरागमन केहीलाई अझै सपनाजस्तो लागेको हुन सक्छ । तर, यो वास्तविकता हो । उनी र उनका ‘ब्रोलिगार्क (कुलिन दाजुभाइ)’ ले विश्वभर ल्याउने खतरा झन् वास्तविक हो । गत महिना ट्रम्पले उनका अर्बपति दाजुभाइलाई साक्षी राखेर अमेरिकाको ४७औँ राष्ट्रपतिको शपथ लिएका थिए । जबकि, उनका राजनीतिक समर्थक भने शपथ ग्रहण समारोह भएको भवनबाहिर खुला ठाउँमा चिसोले कामिरहेका थिए । यही एक दृश्यले मात्रै पनि राष्ट्रपतिका रूपमा ट्रम्पका लागि कसले महत्व राख्छ भन्ने कुराको संकेत गर्छ । शपथ ग्रहण समारोहमा ट्रम्पका नजिक थिए, विश्वका सबैभन्दा धनी तीन व्यक्तिहरू– इलन मस्क, जेफ बेजोस र मार्क जुकरबर्ग । तीमध्ये पनि मस्क ट्रम्पसँग निकै नजिक छन् । उनले ट्रम्पलाई जिताउन व्यक्तिगत रूपमा २७ करोड ७० लाख डलर खर्च गरेका थिए । यो लगानी मस्कका लागि फलदायी साबित भएको छ, किनकि ट्रम्पको जितयता उनको सम्पत्ति १७० अर्ब डलरले बढोत्तरी भइसक्यो ।
भनाइ नै छ, पैसा भनेको बल हो । अहिले विश्वमञ्चमा यही भनाइ चरितार्थ भइरहेको छ । सबैलाई थाहा भएकै कुरा हो कि ट्रम्पलाई जिताउन मस्कले खेलेको भूमिकाका कारण उनलाई सरकारी दक्षता हेर्ने नयाँ विभाग वा छोटकरीमा डोजको नेतृत्व दिइएको छ । (मस्कले विगतमा यही नामको क्रिप्टोकरेन्सी प्रवद्र्धन गरेका थिए ।) सम्पन्न परिवारमा जन्मे हुर्किएका मस्क अहिले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई अमेरिकाले कसरी नगद जोगाउने भन्नेबारे सल्लाह दिइरहेका छन् । ट्रम्पको सल्लाहकार समूहमा अधिकारीका रूपमा अरू पनि एक दर्जन अर्बपति छन् । ट्रम्प यसरी अर्बपतिबाट घेरिँदा विश्व भने अति धनी र बाँकी जनसंख्याबिच बढ्दो खाडलको सामना गरिरहेको छ । सम्पत्ति अब वित्तीय मूल्यको विषय मात्र रहेन । यो त अब लोकतन्त्र, समाज, अर्थतन्त्र र सम्पूर्णको ग्रहको नियन्त्रणको विषयमा विस्तार भएको छ । ट्रम्पले गरेका नियुक्ति आफैँमा असमानता र चरम धनले हामी सबैलाई कसरी हानि पुर्याउँछ भन्ने कुराको पछिल्लो उदाहरण हुन् ।
सन् २०२४ मा अर्बपतिहरूको सम्पत्ति अघिल्लो वर्षकोभन्दा तीन गुणा छिटो दरले बढेको तथ्यांकले देखाउँछ । अक्सफामको विश्लेषणले आगामी दशकभित्र पाँचजना व्यक्ति डलरमा ट्रिलियनियर (१० खर्ब डलरभन्दा बढी सम्पत्ति भएका) बन्ने देखाएको छ । यसबिच, विश्वव्यापी रूपमा गरिबी न्यूनीकरणमा देखिँदै गएको प्रगति रोकिएको छ । असमानता नियन्त्रणबाहिर गइसकेको छ । पद सम्हालेको पहिलो दिन डोनाल्ड ट्रम्पले कैयौँ कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका थिए । ती प्रत्येक हस्ताक्षर हालसम्म हासिल भएका प्रगतिलाई उल्टो फर्काउने खालको थियो । त्यसपछि डाभोसमा भएको ‘विश्व आर्थिक मञ्च’को वार्षिक भेलामा सहभागी हुन आएका राष्ट्र प्रमुख, राजनीतिज्ञ र व्यापारिकलाई भिडियोमार्फत सम्बोधन गरे । सम्बोधनलाई उनले चेतावनीपूर्ण माग र धम्की पेस गर्न प्रयोग गरे । म गरिबी र सम्पन्नता दुवै देखे–भोगेको मनिस हुँ । तर, अहिले मेरोजस्तो विपन्न पृष्ठभूमि भएका मानिसले मैले पाएजस्तो वर्ग उत्थानको अवसर पाउन छाडेका छन् । किनकि, धन केही व्यक्तिको हातमा अति केन्द्रित हुन थालेको छ । नातावाद बढिरहेको छ । असर बाँकी विश्वले भोग्दै छ ।
कम्तीमा केही व्यक्ति यसको आलोचनामा उत्रिएका छन् । गत महिना लगभग ४०० करोडपति तथा अर्बपतिहरूले डाभोसमा नेताहरूलाई अति धनीमाथि कर लगाएर अत्यधिक धनमाथि अंकुश लगाउन आग्रह गर्दै एउटा पत्रमा हस्ताक्षर गरे । र, आफ्नो बिदाइ भाषणमा तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले खतरनाक कुलीनतन्त्रले आकार लिइरहेको चेतावनी दिए । यो हामी सबैका लागि, विशेषगरी हाम्रा निर्वाचित प्रतिनिधिका लागि खतराको घण्टी हुनुपर्छ ।
विश्वभरका सरकारले हाल देखिएका धनाढ्यको राजनीतिक पकडमाथि अंकुश लगाउनुुपर्छ । यसको एक सरल समाधान, अति धनीहरूको कर हो । यिनले अहिले पैसाभन्दा धेरै कुरा व्यवस्थापन गर्न थालेका छन् । उनीहरूले हामीले के पढ्छौँ, के हेर्छौं, हामीलाई दिइएको जानकारी र अन्ततः, हामी कसरी मतदान गर्छौं भन्ने कुराको समेत व्यवस्थापन गर्छन् ।
गत वर्ष युरोपेली संघका कर पर्यवेक्षकले गरेको एक प्रक्षेपणले अर्बपतिमाथि दुई प्रतिशत मात्र कर लगाउँदा हरेक वर्ष २५० अर्ब डलर उठाउन सकिने देखाएको थियो । यो कर विश्वका करिब तीन हजार मानिसमाथि लाग्नेछ । तिनका लागि यस करबाट कटौती हुने रकम ठुलो हुँदैन । तर, बाँकी जनसंख्याका लागि यसले ठुलो अर्थ राख्छ । यसले अधिक धनमाथि लगाम लगाउँछ । साथै विश्वव्यापी समस्या बन्दै गएको असमानताविरुद्धको संघर्षमा सघाउ पुर्याउँछ ।
अति धनाढ्य अभिजात वर्गले आफ्नो निहित स्वार्थको रक्षा गर्न र नाफा बढाउन चुनावी नतिजा प्रभावित गरिरहेको छ । यस तथ्यले हामी धन अतिवादको युगमा छौँ भन्ने देखाउँछ । हाम्रा नेतामा राजनीतिमाथि धनाढ्यको पकड घटाउने साहसको कमी छ । तिनले खासमा धनाढ्यलाई नभएर आम सर्वसाधारण मानिसलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने हो । अझै यो प्रवृत्ति थप अघि बढिरहन सक्दैन । हामीले यथार्थमाथि नजर लगाएर ट्रम्पले खराब अवस्थालाई झन् कसरी खराब बनाउँदै छन् भन्ने कुरा बुझ्न जरुरी छ । त्यसपछि हामीले के गर्ने हो संकल्प गर्न सक्छौँ ।
(चर्चित स्कटिस अभिनेता कोक्सले पछिल्लो समय एचबिओमा प्रसारित ‘सक्सेसन’मा निभाएको धनाढ्य पात्रको भूमिकाको निकै प्रशंसा भएको थियो ।)
– द गार्जियनबाट
