ग्रिन हाइड्रोजन कस्तो इन्धन हो ?
सजिलोसँग बुझ्ने भाषामा भन्दा यो नवीकरणीय ऊर्जाबाट बनेको इन्धन हो । सौर्य ऊर्जा, पानी र हावाबाट निस्केको बिजुली र शुद्ध पानीबाट निकालिने इन्धन नै ग्रिन हाइड्रोजन हो । पेट्रोल, डिजेल, कोइलालगायत जीवाश्म इन्धनको विकल्पमा यो इन्धन प्रयोग हुन सक्छ । यसको उपयोगबाट युरिया उत्पादन पनि हुन सक्छ । यसले आन्तरिक रूपमा खपत हुने सम्पूर्ण आयातीत जीवाश्म इन्धनलाई विस्थापन गर्न सक्छ ।
यससम्बन्धी कानुन बनाउँदै गरेको सरकारले कस्ता पक्षमा ध्यान पुर्याउनुपर्ला ?
यससम्बन्धी कानुन जरुरी छ । तर, सूचना निकालेर यससम्बन्धी कानुन निर्माणका लागि सुझाव माग्दा सही सुझाव दिन सक्ने जनशक्ति हामीकहाँ कति छ भन्ने पनि ख्याल गर्नुपर्छ । त्यसैले, यसरी खुला रूपमा सुझाव माग्नुभन्दा पनि देशमा उपलब्ध ग्रिन हाइड्रोजन इनर्जीसम्बन्धी विज्ञलाई समेटेर एउटा समूह गठन गरी सुझाव संकलन गर्नु ठिक हुन्थ्यो कि ? तैपनि, कानुन बनाउँदै गर्दा त्यसमा ग्रिन हाइड्रोजन उत्पादन, भण्डारण र सुरक्षालगायत मापदण्ड र नियमनको प्रस्ट व्यवस्था गरिनुपर्छ ।
नेपालमा ग्रिन हाइड्रोजन इन्धनको सम्भावना कति छ ?
हामीकहाँ झन्डै तीन सय ५० अर्बको जीवाश्म इन्धनको आन्तरिक खपत हुन्छ । पेट्रोललाई इभीमार्फत ब्याट्रीले विस्थापन गरे पनि झन्डै दुई सय अर्ब हाराहारीको डिजेललाई ग्रिन हाइड्रोजनले पूर्णतः विस्थापन गर्न सक्छ । यसका अतिरिक्त झन्डै एक सय अर्ब हाराहारीको कोइलालाई पनि यसले विस्थापन गर्न सक्छ । यसको उपयोग आन्तरिक बजारमा मात्र होइन, छिमेकी मुलुकमा निर्यातसमेत गर्न सकिन्छ । यसबाट नेपालको नेट जिरो कार्बनको लक्ष्य पूरा हुनुका साथै मित्रराष्ट्रहरूको पनि नेट जिरो कार्बनको लक्ष्य पूरा गरी ठुलो राष्ट्रिय आयआर्जनसमेत गर्न सकिन्छ ।
