चित्त बुझ्दैन, तर समयले दिएको स्क्रिप्टमा खेल्नुपर्छ

आठ वर्षअघि एकाएक सिनेमा खेल्न छाडेर अमेरिका भासिएका राजबल्लभ पुनः अभिनयमा फर्किंदै

मंगलबार, २५ कार्तिक, २०७७
डिजिटल संस्करण
चित्त बुझ्दैन, तर समयले दिएको स्क्रिप्टमा खेल्नुपर्छ

राजबल्लभ कोइराला,अभिनेता

‘पर्खी बसेँ’, ‘मसान’, ‘छाडिगए पाप लाग्ला’जस्ता चलचित्र थिए । दर्शकको माया थियो । चलचित्र खुब चलेका थिए । तर, बीचमा अभिनेता राजबल्लभ कोइराला फ्याट्ट उद्योग छाडेर बेपत्ता भइदिए । अमेरिका गए सन् २०१२ तिर । 

करिब आठ वर्षपछि यसपटक नेपाल आउने सुरमा थिए उनी । नयाँ चलचित्रमा काम गर्ने योजनामा थिए । सबै मिलिरहेको थियो । तर, कोभिड–१९ का कारण सम्भव भएन । अब फेरि कहिले योजनाले मूर्तता पाउने हो, राजबल्लभ केही भन्न सक्दैनन् । 

राजबल्ल्भले नेपाली चलचित्र उद्योग छाड्ने वेला नेपाली चलचित्र रूपान्तरणको चरणमा थियो । त्यहीताका ‘लुट’, ‘चपली हाइट’ चलचित्र प्रदर्शनमा आए । यी चलचित्रले रूपान्तरणको लक्षण देखाएका थिए । नेपाली चलचित्र उद्योग नयाँ तवरले अगाडि बढेको संकेत गरेका थिए । यही वर्ष हो, राजबल्लभ नेपाली चलचित्र क्षेत्रबाट अलग्गिएको । 

त्यसवेला भर्खर सामाजिक सञ्जालले व्यापकता पाउँदै गएको थियो । प्रभाव बढिरहेको थियो । चलचित्रको गतिविधि पनि एकपटक सुस्ताएर पुनः ब्युँझिएको थियो । मिडिया पनि उस्तै तरिकाले सक्रिय भइरहेको थियो । राजबल्लभको ‘पर्खी बसेँ’ सन् २००६ मा एक सय दिनभन्दा बढी चलेको थियो । यही चलचित्रबाट उनी स्टार बनेका थिए । ‘तर, मेरो त्यस समयमा दर्शक–श्रोतासँग राम्रो सम्बन्ध बनेन । सामाजिक सञ्जाल हुन्थ्यो भने बन्थ्यो होला । मैले त्यो गुमाएँ,’ राजबल्लभ नोस्टाल्जिक हुन्छन्, ‘कति चलचित्र सफल भए, कति असफल पनि । कतिले मन पराए पनि । तर, सामाजिक सञ्जालको प्रभाव नहुँदा केही पछि पनि परियो ।’ 

तर, राजेश हमालको समयमा होस् या विराज भट्ट, निखिल उप्रेतीको समयमा । या त यसपछि आएका कोइराला, जीवन लुइँटेल, आर्यन सिग्देलका पुस्ताले होस् या अहिलेका दयाहाङ राई, सौगात मल्ल, अनमोल केसीहरूको पुस्ताले होस्, नेपाली चलचित्रले आफ्नो दर्शक बनाउन सकेन । दर्शकलाई अपनत्व महसुस गराउन सकेन । नेपाली चलचित्रप्रति दर्शकमा प्रेम पैदा गर्न सकेन । यो कुरा राजबल्लभ स्वयं स्वीकार्छन् ।

अमेरिकामा दक्षिण भारतीय चलचित्र प्रदर्शन हुने गर्छन् । सामान्य चलचित्रको सात डलर हुँदा त्यस्ता चलचित्रको २५ डलरसम्म टिकट हुन्छ । चलचित्र झुरै भए पनि वैज्ञानिक, इन्जिनियर, डक्टरहरू हेर्न जान्छन् । त्यो दक्षिण भारतीय चलचित्रले दर्शकसँग निर्माण गरेको सम्बन्धका कारण हो । ‘हामीले त्यस्तो सम्बन्ध निर्माण गर्न सकेनौँ । उनीहरू विद्वान नै भए पनि आफ्नो चलचित्र भनेपछि हुरुरु जान्छन् हलमा,’ उनी भन्छन् ।

०००
अहिले राजबल्लभ आफूले काम गरेको समय सम्झिएर खुब नोस्टाल्जिक हुन्छन् । ती ठाउँ, त्यो समय, ती मान्छे, ती सम्बन्धहरू अनि ती प्रिय दर्शकहरू । अहिले पनि यस्ता प्रिय चिजहरूले कोइरालालाई लोभ्याइदिन्छ । तर, समय निकै घर्किसकेको छ । समयभन्दा धेरै पर छन् उनी । भूगोलभन्दा धेरै दूर छन् । तर, उनले खेलेको ती चलचित्रले बनाएका दर्शकहरू त अझै पनि यहीँ छन्, यतै छन् । 

अहिले त टिकटक छ, युट्युब छ । सामाजिक सञ्जाल छन् । त्यसले दर्शक र कलाकारबीच एक किसिमको सम्बन्ध स्थापित गराएको छ । जसका कारण नै कलाकारको सफलता र असफलता जोडिन्छ । आफूले अहिलेको यो कुराचाहिँ गुमाएको बताउँछन् कोइराला । उनका अनुसार जतिले चिने, जतिसँग सम्बन्ध बन्यो, त्यो सबै आफू सँगसँगै हुर्किएकाहरूसँग मात्र भएको हो । तर, यी सबै चक्र हुन्, घुमिरहनेछ । यी सबै चलिरहनेछ । बनिरहनेछ, भत्किरहनेछ । राजबल्लभ यसैगरी चित्त बुझाइरहन्छन् । 

अमेरिकामा नेटफ्लिक्स, अमेजन प्राइम, हुलुलुजस्ता टिजिटल स्ट्रिमिङ साइटहरू थिए । डिज्नीले पनि सुरु गर्यो । उसले सुरु गर्नासाथ ६ करोड दर्शक डिज्नीसँग जोडिए । तर, नेपाली चलचित्रको अवस्था त्यस्तो छैन । कोरोनाको समयमा नेपाली चलचित्र क्षेत्र छटपटाइरहेको छ । ‘हामीले पनि यो किसिमको होमवर्क गरेर जानुपथ्र्यो ।

नेपाल गएर केही गर्न खोजौँ भन्ने लागेको त छ, तर माहोल राम्रो छैन । सबैै नेपालमै रोकिन सक्दैनन् । यस किसिमको समस्याबीच बाँच्नुपर्ने हुन्छ हामी । त्यही भएर कहिलेकाहीँ समयले दिएको स्क्रिप्ट यति बलियो हुन्छ कि चित्त बुझे पनि, नबुझे पनि खेल्नुपर्ने हुन्छ । समयले जस्तो स्क्रिप्ट दियो, त्यसैमा खेलिरहेको छु । चलचित्रमा पनि नयाँ ठाउँ, नयाँ सोच र नयाँ चरित्रमा उभ्याइन्छ । जिन्दगी पनि त्यही हो ।

तर, जान सकेनौँ,’ राजबल्लभ भन्छन्, ‘हिजो पाँच वर्ष, दश वर्षअघिदेखि यो माहोल बनेको भए, विकास बोर्डले पहल गरेको भए अहिलेको अवस्थामा हामीसँग विकल्प हुन सक्थ्यो । यसरी छटपटिन पर्दैन थियो होला ।’ उनी भन्छन्, ‘मैले चलचित्र उद्योग छाड्दामा त्यो समय चलचित्र क्षेत्र छटपटाएको थियो ।’ यही संकटको वेला उनले उद्योग छाडे । आफूले बाँच्नुपर्ने, जिम्मेवारी बहन गर्नुपर्ने भएकाले पनि थोरै स्वार्थी भएको सुनाउँछन् उनी । परिवार थियो, परिवारप्रतिको जवाफदेहिता थियो । भन्छन्, ‘परिस्थितिअनुसार जिम्मेवारी हेरफेर भइरहन्छन् । त्यसलाई स्वीकार्नुको विकल्प नहुँदो रहेछ ।’
०००
राजबल्लभ कोइराला, आर्यन सिग्देल, जीवन लुइँटेलहरू आएपछि नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा तेस्रो पुस्ताको सुरुवात भएको थियो । त्यही हिसाबले दर्शकले यो पुस्तालाई स्वागत पनि गरे । अहिले त चौथो पुस्ता सक्रिय छ । अहिलेको सक्रिय पुस्तालाई लिएर स्टारडमको कुरा हुन्छ । तर, त्योवेलाजस्तो स्टारडममा मिठास नभएको पुराना मान्छेले भनिरहन्छन् ।

राजबल्लभलाई पनि लाग्छ, त्योवेला मिठास अर्कै थियो । चलचित्र क्षेत्र अहिलेजस्तो गुटैगुटको सिकार भएको थिएन । सबै आत्मीय थिए । मिलेर काम गर्थे । ‘अहिलेजस्तो पारिश्रमिकको हल्ला थिएन । यस्तो हल्लाले चलचित्र चल्दैन थियो,’ उनी सुनाउँछन्, ‘अहिले दशौँ, बीसौँ, पचासौँ लाख पारिश्रमिक लिएको सुन्दा अलि असुहाउँदो लाग्छ । हाम्रो उद्योगको विस्तार कहाँसम्म हो, हामीलाई त थाहा छ नि !’

राजबल्लभहरूको समयमा निर्माता केही भए पनि सफल हुन्थे लगानी फिर्ता गर्न । दुःख–सुख बाँडाँैला भनेर काम गरिएकै कारण निर्माताहरू पनि सुरक्षित हुन सकेका बताउँछन् । त्यसरी काम गरेकाले टिम राम्रो थियो, भोलि टुक्राटुक्रा होला, भत्किएला भनेर सोच्नसम्म नसकिने अवस्था रहेको दाबी छ राजबल्लभको आफ्नो समयमा । 

राजबल्लभले करिब १५ वर्ष बिताए चलचित्र र रेडियोमा । एफएमको बाटो हुँदै चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेका थिए । अहिले त ३८ वर्षका भए । तर, जति नै उमेरको भए पनि चलचित्र क्षेत्रमा आफ्नो अवस्थाअनुसार भूमिका पाइने क्षेत्र भएकाले पनि अझै काम गर्ने सम्भावना ज्युँदो देख्छन् उनी । यस वर्ष चलचित्र गर्ने योजनामा थिए । छोरी जन्मेकाले चार महिनाको छुट्टी पनि पाएका थिए । तर, कोभिडका कारण त्यो सम्भव भएन । यहाँ आएर चलचित्र खेलेर गएर मात्र पनि हुँदैन ।

निर्मातालाई समय दिनुपर्यो । प्रमोसनमा लाग्नुपर्यो । दर्शकसँग पुनः सम्बन्ध स्थापित गराउनुपर्यो । तर, यी कुरा खासै सम्भव छैन उनका लागि । ‘यसमा आफैँले चित्त बुझाउनुको विकल्प पनि त छैन । अहिले त श्रीमती र छोरीको आँखा हेरिरहनु पनि ठूलो भूमिका हो मेरो । समयले दिएको स्क्रिप्टमा खेलिरहेको छु यतिवेला,’ काव्यिक हुँदै राजबल्लभ भन्छन्, ‘समयले जस्तो स्क्रिप्ट दियो, त्यसैमा खेलिरहेको छु । चलचित्रमा पनि नयाँ ठाउँ, नयाँ सोच र नयाँ चरित्रमा उभ्याइन्छ । जिन्दगी पनि त्यही हो ।’ 

कहिलेकाहीँ त कोइराला सोच्छन्, नेपालमै गएर उद्योगमा सक्रिय हुनुपर्छ कि क्या हो ! तर, यहाँ माहोल छैन । अभिनेता रमेश उप्रेती नेपाल आए । ‘ऐश्वर्या’ चलचित्र बनाए । तर, फेरि अमेरिका फिरे । अभिनेता सरोज खनाल पनि भर्खरै अमेरिका फिरेका छन् । राजबल्लभ भन्छन्, ‘नेपाल गएर केही गर्न खोज्ने त हो, तर माहोल राम्रो छैन । सबैै नेपालमै रोकिन सक्दैनन् । यस किसिमको समस्याबीच बाँच्नुपर्ने हुन्छ हामी । त्यही भएर कहिलेकाहीँ समयले दिएको स्क्रिप्ट यति बलियो हुन्छ कि चित्त बुझे पनि, नबुझे पनि खेल्नुपर्ने हुन्छ ।’

सुझावित समाचार