ताइवानको शान्तिका लागि ‘स्वतन्त्रता र पृथकतावाद’को विरोध गर्नुपर्छ : चीन

चीनले दक्षिण चीन सागर क्षेत्रमा तीनदिने युद्ध–अभ्यास गरिरहेको छ । ठूलो संख्यामा हतियार बोकेका चिनियाँ पानीजहाज ताइवानको विरपरि घुम्न थालेका छन् । 

प्रतिक्रियामा अमेरिकी नौसेनाले आफ्नो मानव निर्देशित शक्तिशाली क्षेप्यास्त्रले सोमबार दक्षिण चीन सागरको बेइजिङले दाबी गरेको जलक्षेत्रमा ‘फ्रिडम अफ नेभिगेसन’ अभियान चलाएको जनाएको छ ।

बेइजिङले सैन्य अभ्यास गरिरहेको वेला चीनले ताइवानी क्षेत्रमा शान्ति र टापुको स्वतन्त्रता ‘पारस्परिक रूपमा अनन्य’ भएको बताएको छ ।  ‘ताइवान स्वतन्त्रता र ताइवान स्ट्रेट शान्ति र स्थिरता पारस्परिक रूपमा विशेष कुरा हुन्,’ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता वाङ वेनबिनले पत्रकारसँगको नियमित भेटमा भने, ‘यदि हामी ताइवान स्ट्रेटमा शान्ति र स्थिरताको रक्षा गर्न चाहन्छौँ भने हामीले ताइवानको ‘स्वतन्त्रता र पृथकतावाद’को कुनै पनि रूपको दृढतापूर्वक विरोध गर्नुपर्छ ।’

ताइवानको मात्सु द्वीप समूहको एक भाग बेइगान टापुमा ६० वर्षीय सेफ लिन के–कियाङले एएफपीसँग कुरा गर्दै आफूले युद्ध नचाहेको बताए । ‘हामी आमजनता शान्तिपूर्ण र स्थिर जीवन बिताउन चाहन्छौँ,’ लिनले भने, ‘ताइवानको सेना चीनको सेनासँग मेल खाँदैन।’

सन् १९४९ मा गृहयुद्धको अन्त्यमा चीन र ताइवान विभाजित भएका थिए । चीनले प्रजातान्त्रिक ताइवानलाई आफ्नो भूभागको रूपमा हेर्छ र यसलाई एक दिन लिने प्रतिबद्धता जनाएको छ । संयुक्त राज्य अमेरिकाले ताइवानलाई सैन्य रूपमा प्रतिरक्षा गर्ने कि नगर्ने भन्ने विषयमा ‘जानाजानी अस्पष्ट’ रहँदै आएको छ । तर, दशकौँदेखि उसले ताइपेईलाई आफ्नो आत्मरक्षाका लागि हतियार बेचेको छ र राजनीतिक समर्थन प्रदान गरेको छ ।

मध्यअमेरिकाका दुई मित्रराष्ट्रहरूको भ्रमणबाट घर फर्कने क्रममा साईले लस एन्जलसबाहिर म्याकार्थीलाई भेटेका थिए। गत वर्षको अगस्टमा म्याकार्थीकी पूर्ववर्ती न्यान्सी पेलोसीले ताइवानको भ्रमण गरेपछि चीनले ताइवानको चारैतिर युद्धपोत, क्षेप्यास्त्र र लडाकु विमान तैनाथ गरेको थियो ।

ताइवानमा भन्दा संयुक्त राज्य अमेरिकामा म्याकार्थीसँग साईको भेटलाई एक सम्झौताको रूपमा हेरिएको थियो जसले टापुका लागि समर्थनलाई रेखांकित गर्दछ । तर, चीनले पटक–पटक कुनै पनि बैठक नगर्न चेतावनी दिँदै आएको थियो । साई ताइवान फर्केलगत्तै पछिल्लो युद्धखेल सुरु भएको हो ।

जनवादी गणतन्त्र चीनको जनमुक्ति सेना (पिएलए)का प्रवक्ता सी यिनले ‘ज्वाइन्ट स्वार्ड’बारे भने, ‘यी कारबाहीहरूले ‘ताइवानको स्वतन्त्रता’ चाहने पृथकतावादी शक्तिहरू र बाह्य शक्तिहरूबीचको साँठगाँठ र उनीहरूका उत्तेजक गतिविधिहरूविरुद्ध कडा चेतावनीको रूपमा काम गर्दछ ।’

साईले अभ्यासको जवाफमा ‘निरन्तर अधिनायकवादी विस्तारवाद’को सामना गर्न ‘अमेरिका र अन्य समान विचारधारा भएका देशहरू’सँग काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्। मात्सु टापुबाट करिब ८० किलोमिटर दक्षिण र ताइपेईबाट एक सय ९० किलोमिटरको दूरीमा चीनको फुजियान प्रान्तको चट्टानी तटमा सोमबार भएको अभ्यासमा ‘लाइभ फायर ड्रिल’ समावेश गरिएको थियो ।