अफगान तालिबानले सीमा क्षेत्रनजिक रहेका पाकिस्तानी सैन्य चौकीहरूविरुद्ध आक्रमण घोषणा गरेपछि जवाफमा पाकिस्तानले शुक्रबार अफगानिस्तानका विभिन्न क्षेत्रमा हवाई आक्रमण गरेको छ । अफगानिस्तानको तालिबान सरकारले बिहीबार राति सीमा क्षेत्रनजिक रहेका पाकिस्तानी सैन्य अड्डाहरूमा आक्रमण सुरु गरेको जनाएको थियो ।
त्यसको केही घण्टामै पाकिस्तानले अफगान राजधानी काबुल तथा आफ्नै २,६०० किलोमिटर (१,६१५ माइल) लामो सीमासँग जोडिएका प्रान्तका लक्षित स्थानहरूमा बमबारी गरेको बताइएको छ । यी बम आक्रमण दुई देशबिच जारी तनावमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठुलो घटना मानिएको छ । गत अक्टोबरमा एक सातासम्म चलेका घातक झडपपछि दुवै देशले युद्धविराममा सहमति जनाएका थिए ।
पाकिस्तानी सेनाका प्रवक्ता लेफ्टिनेन्ट जनरल अहमद सरिफ चौधरीका अनुसार हवाई आक्रमणमा २२८ जना अफगान तालिबान लडाकु मारिएका र ३१४ जना घाइते भएका छन् । तर, अफगानिस्तानले भने आफ्नोतर्फ आठ सुरक्षाकर्मी र पाकिस्तानतर्फ ५५ सुरक्षाकर्मी मारिएको दाबी गरेको छ ।
पाकिस्तानका रक्षामन्त्री खवाजा आसिफले शुक्रबार अफगानिस्तानविरुद्ध ‘खुला कारबाही’ सुरु भएको घोषणा गर्दै तालिबान प्रशासनप्रति धैर्यता समाप्त भएको बताएका छन् । तालिबान सरकारका प्रवक्ता जबिहुल्लाह मुजाहिदले पाकिस्तानको ‘हरेक कदमको जवाफ दिइने’ चेतावनी दिएका छन् ।
तालिबान शासित इस्लामिक इमिरेट अफगानिस्तानको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार डुरान्ड लाइनआसपास रहेका पाकिस्तानी सैन्य पोस्टहरूमा गरिएको प्रतीकारात्मक कारबाही बिहीबार मध्यरातमा समाप्त भएको थियो । अफगान सेनाप्रमुख फसिहुद्दिन फिटरतको निर्देशनमा कारबाही रोकेको जनाइएको छ ।
अफगान पक्षले केही पाकिस्तानी सैनिक पक्राउ गरेको, हतियार बरामद गरेको तथा दुई सैन्य ब्यारेक र १९ जाँच चौकी नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेको छ । यी दाबी स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेका छैनन् । गत साता पनि पाकिस्तानले अफगानिस्तानमा हवाई हमला गरेको थियो ।
सन् २०२१ मा तालिबानले अफगानिस्तानको सत्ता नियन्त्रणमा लिएपछि इस्लामाबाद–काबुल सम्बन्ध क्रमश: चिसिँदै आएको छ । पछिल्लो डेढ वर्षमा पाकिस्तानभित्र आतंकवादी आक्रमण बढेपछि पाकिस्तानले त्यसको आरोप तालिबानमाथि लगाउँदै आएको छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार तालिबानको शक्ति गुरिल्ला शैलीको असामान्य युद्धमा केन्द्रित छ भने पाकिस्तानको शक्ति परम्परागत सैन्य संरचना, हवाई क्षमता र प्रतिरोध शक्तिमा आधारित छ ।
अफगान तालिबानको सैन्य शक्ति पाकिस्तानको तुलनामा कमजोर मानिन्छ । हाल अफगानिस्तानसँग करिब एक लाख ७२ हजार सक्रिय सैनिक रहेको अनुमान छ । सोभियतकालीन ट्यांक, बख्तरबन्द गाडी, सीमित तोपखाना, करिब ६ विमान र २३ हेलिकोप्टर रहेको बताइए पनि तिनको वास्तविक सञ्चालन अवस्था स्पष्ट छैन ।
पाकिस्तानसँग भने करिब ६ लाख ६० हजार सक्रिय सैनिक छन् । जसमध्ये पाँच लाख ६० हजार सेना, ७० हजार वायुसेना र ३० हजार नौसेनामा कार्यरत छन् । पाकिस्तानसँग परमाणु हतियार भण्डारसमेत छ, जबकि अफगानिस्तानसँग परमाणु क्षमता छैन ।
यसका अतिरिक्त पाकिस्तानसँग ६ हजारभन्दा बढी बख्तरबन्द लडाकु सवारीसाधन र चार हजार ६ सयभन्दा बढी तोपखाना रहेको बताइन्छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको प्रतिक्रिया
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले दुवै देशलाई संयमता अपनाउन र वार्तामार्फत समस्या समाधान गर्न आग्रह गरेका छन् । संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले बढ्दो तनावप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । इरानले मध्यस्थताको इच्छा व्यक्त गरेको छ ।
भारतले पाकिस्तानी हवाई आक्रमणको निन्दा गरेको छ । भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रणधीर जैसवालले अफगान भूमिमाथिको आक्रमण अस्वीकार्य भएको बताएका छन् । भारतले अफगानिस्तानको सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डताको समर्थन दोहोर्याएको छ । पछिल्लो समयमा तालिबान भारतसँग नजिकिएको छ । अफगानिस्तान सरकारले भारतसँगको सम्बन्ध पाकिस्तानविरुद्ध नभएको दोहोर्याउँदै आएको छ ।
चीनले दुवै देशलाई युद्धविराम र संवादमा फर्कन आह्वान गरेको छ । बेइजिङले अवस्थालाई नजिकबाट नियालिरहेको जनाएको छ । रुसले पनि सशस्त्र झडपप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै राजनीतिक र कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान खोज्न आग्रह गरेको छ । त्यस्तै, टर्कीले दुवै पक्षसँग अलग–अलग सम्पर्क गरी संवादमार्फत अघि बढ्न सुझाव दिएको छ ।
