२३ भदौको जेन–जी आन्दोलनमा केपी ओली नेतृत्वको सरकारको बर्बर दमनमा १९ निहत्था युवा मारिएपछि आक्रोशित प्रदर्शनकारीले २४ भदौमा सार्वजनिक सम्पत्ति मात्रै होइन, नेताका घर नै ध्वस्त बनाएपछि उनीहरूको सुरक्षामै चुनौती निम्तियो । त्यस दिन प्रमुख प्रशासनिक क्षेत्रका भौतिक संरचना कसरी ध्वस्त भए ? नयाँ पत्रिकाले तयार गरेको रिपोर्ट :
पहिलो प्रहार तीनकुने प्रहरी वृत्त (बिहान ११ बजे)
सरकारले २३ भदौमा बानेश्वरमा १९ युवाको नरसंहार गरेपछि जेन–जी प्रदर्शनकारीको निसानामा थियो संसद् भवन । २४ भदौको बिहानैदेखि उनीहरू बानेश्वरतर्फ अगाडि बढ्दै थिए । तीनकुने सडकमा जम्मा हुन थाले । १० बजेसम्म सडक उनीहरूको कब्जामा आइसकेको थियो । बानेश्वरतर्फ अगाडि बढ्न खोज्दा प्रहरी पुलमा रोक्ने प्रयासमा थियो । उत्तेजित भिड तीनकुनेस्थित प्रहरी वृत्ततर्फ अघि बढ्यो । वृत्तलाई घेरा हाल्यो । कार्यालयको गेट तोड्यो, कोही काँडेतार पन्छाएर पर्खाल नाघेरै कार्यालयमा छिरे । टेबुल, कुर्सी र कागजात बाहिर निकालेर आगो लगाए । पार्किङ गरिएका गाडी र मोटरसाइकलमा पनि आगो झोसे । प्रदर्शनकारीलाई संसद् भवनतर्फ जान नदिन तैनाथ प्रहरी आफ्नै कार्यालय जोगाउन असमर्थ बन्यो ।
कार्यालय ध्वस्त पारेपछि प्रदर्शनकारीले प्रहरीको बर्दी उतारेर अर्धनग्न अवस्थामा सडकमा मार्च गर्न लगाए । ज्यान जोगाउन केही सुरक्षाकर्मी बागमती नदीमा हामफाले । अझै पनि ढुंगा हान्दै खोलैखोला लगार्न छाडेनन् । विजयीभावमा उनीहरू फेरि बानेश्वर सडकमा उत्रिए, त्यतिवेलासम्म सडक पूर्ण रूपमा आन्दोलनकारीको नियन्त्रणमा थियो ।
दन्किन थाल्यो संसद् भवन (१:३० बजे)
तीनकुनेबाट बानेश्वरतिर अगाडि बढेको भिड विनाकुनै अवरोध संसद् भवनको दक्षिण गेटमा गएर रोकियो । गेट बन्द थियो । सडकमा नभए पनि संसद् भवन सुरक्षाका लागि भित्र सुरक्षाकर्मी थिए । सुरक्षाकर्मीले भिड रोक्न तागत लगाए । केहीबेर घम्साघम्सी चल्यो, तर भिडसामु सुरक्षाकर्मीको जोड चलेन । गेट ढलाएर प्रदर्शनकारी संसद् भवनपरिसरमा प्रवेश गरे । प्रदर्शनकारीले भवनभित्र छिरेर टेबुल, कुर्सी, कागजातलगायत जम्मा गरे । बोतलमा बोकेको पेट्रोल छर्किएर आगो लगाए । दिउँसो १:३० बजेदेखि आगो दन्किन थाल्यो । २:०० बज्दासम्म धुवाँको मुस्लोले संसद् भवनको आकाश भरिसकेको थियो ।
सिंहदरबार पनि जोगिएन (अपराह्न २:३० बजे)
संसद् भवन जलाएपछि प्रदर्शनकारी थप उग्र बने । अब सिंहदरबार पनि जलाउने भन्दै अगाडि बढ्यो । २:०० बजेसम्म चारैतिरबाट सिंहदरबार घेरिसकेका थिए । तर, भित्र छिर्न सुरक्षाकर्मीको अवरोध थियो । हातमा पेट्रोलका बोतल बोकेका प्रदर्शनकारीले आगो सल्काउँदै सुरक्षाकर्मीतिर फाल्न थाले, जवाफमा अश्रुग्यास पाए । त्यतिवेलासम्म सिंहदरबार पश्चिम गेटसामुन्ने रहेको काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालय आगजनीपछि ध्वस्त भइसकेको थियो ।
त्यही समूह पश्चिम गेटमा जम्मा भयो । सँगै ल्याइएको टायर गेटमै राखेर पेट्रोल छर्किएर आगो लगायो । धुवाँको मुस्लोले आकाश ढाक्यो । त्यही वेला अर्को समूह गेट नाघेर भित्र छिर्यो । गेटमा दन्किएको आगो लगेर कोठा–कोठामा झोस्न थाल्यो । हेर्दाहेर्दै गेट पनि तोडे । सबै भिड सिंहदरबार छिरेपछि सुरक्षाकर्मीले रोक्न सकेन । पूर्वी, दक्षिण र पश्चिम गेटबाट ओइरिएका प्रदर्शनकारीले सिंहदरबारलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा लियो ।
उनीहरू गृह मन्त्रालय पनि प्रवेश गरे । सोफा, टेबुल, कुर्सी र कागजातमा आगो लगाए । पश्चिमतर्फबाट छिरेका प्रदर्शनकारी भने प्रधानमन्त्री कार्यालयभित्र प्रवेश गरे । कोठाकोठाका फर्निचरमा आगो झोस्दै अघि बढे । उनीहरूको आक्रोश सिंहदरबारभित्र पार्किङ गरिएका गाडी र मोटरसाइकलमाथि पनि पोखियो । ४:०० बजेसम्म प्रधानमन्त्री कार्यालय, संसद् सचिवालय, गृह, शिक्षा, कानुन, भूमि, भौतिकलगायत मन्त्रालय खरानी भइसकेका थिए ।
सिंहदरबारबाट निस्किएर सर्वोच्च अदालतमा प्रहार (४:३०)
सिंहदरबारबाट निस्किएका युवाले सर्वोच्च अदालत र महान्यायाधिवक्ताको कार्यालय पनि छाडेनन् । यतिवेलासम्म त रोक्ने सुरक्षाकर्मी पनि थिएनन् । बन्द गेट तोडेर सजिलै सर्वोच्च परिसरमा छिरे । पार्किङमा रहेका गाडी र मोटरसाइकलमा आगो लगाए । उही शैलीमा कोठाकोठा छिर्दै सबैतिर पेट्रोल छर्किँदै आगो लगाए । महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयमा पनि त्यसै गरे । यही भिडले बबरमहलस्थित काठमाडौं जिल्ला अदालत र सडक विभागमा पनि आगो लगायो । सबै खरानीमा परिणत भयो ।
शीतलनिवास जलिरह्यो, सेना हेरिरह्यो (३:३० बजे)
महाराजगन्जस्थित प्रहरी वृत्त खरानी बनाएका आक्रोशित युवा शीतलनिवासस्थित राष्ट्रपतिनिवास आक्रमणमा होमिए । सेनाको परमाधिपतिसमेत रहेका राष्ट्रपतिको कार्यालयसमा हतियारसहितका सैनिक नै तैनाथ थिए । तर, उनीहरूलाई गोली चलाउने आदेश थिएन । प्रदर्शनकारीको ठुलो भिड उनीहरूले रोक्न सकेनन् । प्रदर्शनकारीले भित्रै छिरेर आगो लगाए । २५ भदौको बिहानसम्म पनि आगो दन्किरहेको थियो ।
प्रधानमन्त्रीनिवास बालुवाटारमा पनि जलाए एउटा भवन (१:३० बजे)
अघिल्लो दिन १९ युवा मारिएपछि प्रदर्शनकारी प्रधानमन्त्री केपी ओलीसँग बढी आक्रोशित थियो । अझ उनले राजीनामा दिन आनाकानी गरेपछि युवा थप उत्तेजित थिए । बिहान ११:०० बजेबाट उनीहरू बालुवाटारस्थित ३ नम्बर गेटमा जम्मा हुन थालिसकेका थिए । उनीहरूलाई रोक्न सुरक्षाकर्मी तैनाथ थिए । तर, १:३० तिर भिड गेट तोडेर अगाडि बढ्यो । ३ नम्बर गेटसँगै रहेको भवनमा आगो लगायो । प्रदर्शनकारी प्रधानमन्त्रीको निवासतर्फ अघि बढ्न बल गर्दैै थिए । त्यही वेला २:०० बजे ओलीले राजीनामा दिए । सेनाले हेलिकोप्टरमा राखेर बालुवाटारबाट शिवपुरीतिर लगेपछि युवाको आक्रोश मत्थर भयो । प्रधानमन्त्रीनिवास जल्नबाट बच्यो ।
