गत सोमबार बिहान ओटावाको चिसो मौसममा क्यानडाका प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले राजीनामा दिने घोषणा गरे । त्यस समय उनी कुस्ती रिङमा निरन्तर मुक्का खाएपछि हार मानेर हात उठाएका मुक्केबाजजस्ता देखिन्थे । घोषणासँगै कैयौँ वाचा र अपेक्षासहित राजनीतिमा लागेका ट्रुडोको राजनीतिक करिअरमा धक्का लागेको छ । राजीनामा गर्ने जानकारी दिँदै ट्रुडोले आफू एक लडाकु भएको भन्न छुटाएनन् । तर, उनको मन्त्रिपरिषद्मा रहेका केही नजिकका मित्रले उनको साथ छाडेपछि ‘लडाकु’ ट्रुडो थाकेका देखिन्थे । कुनै समय उनको युवा जोसलाई प्रतिष्ठाको विषय ठान्ने लिबरल पार्टीले समेत आफ्ना यी नेतालाई बोझ मान्न थालेको छ ।
तर, मेरा लागि भने ट्रुडो सुरुदेखि नै परिवारको राजनीतिक बिरासतले मात्र राजनीतिक शिखरमा पुगेका नेता थिए । मलाई ट्रुडोको प्रदर्शनमुखी खोक्रो हाउभाउ खासमा उनको प्रतिबद्धताहीनता र न्यून बौद्धिकता छोप्ने प्रयासझैँ लाग्थ्यो । तर, प्रायः अन्तर्राष्ट्रिय मिडिया भने ट्रुडोको सुन्दर व्यक्तित्व र खोक्रो हाउभाउमै मोहित भइरह्यो । प्रारम्भिक दिनमा मिडियाले ट्रुडोलाई राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको आक्रोशको राजनीतिको विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गरे । तर, यथार्थमा भने ट्रुडो एक ‘प्रगतिशील’ ढोंगी थिए । उनले आफ्नो लगभग १० वर्षे शासनकालमा कहिल्यै यथास्थितिलाई चुनौती दिएनन् । बरु उनले शक्तिलाई देश र देशबाहिर यथास्थितिको प्रतिरक्षा गर्न खर्च गरे ।
एउटा उदाहरणका रूपमा ट्रुडो धनी र गरिबबिच बढ्दो खाडल पुर्न ढिलो भएको भन्ने बनिबनाउ भाषण दिन त माहिर थिए । तर, उनले यसलाई सम्बोधन गर्ने कुनै ठोस कदम चालेको देखिएन । ट्रुडो र उनका आसेपासेले आफ्नो अल्पसंख्यक सरकारलाई जोगाउन ‘न्यु डेमोक्रेटिक पार्टी’सँग गरेको सम्झौताअनुरूप मात्र संघर्षरत क्यानेडियाली परिवारलाई केही राहतको कार्यक्रम ल्याए । त्यसैअन्तर्गत दन्त हेरचाहमा सहुलियत एक थियो । यसैले पनि ट्रुडो नेतृत्वको लिबरल पार्टी समानताप्रति कति प्रतिबद्ध थियो भनेर देखाउँछ ।
अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाका सम्बन्धमा पनि ट्रुडो पटक–पटक यथास्थितिवादी वा संस्थापन पक्षधर नेताका रूपमा देखिए । यो कुरा उनले युक्रेन युद्ध सन्दर्भमा अमेरिकी तथा युरोपेली नीतिको अन्ध समर्थन र गाजा नरसंहारकर्ता इजरायली रंगभेद शासनको सहयोगीको रूपमा उभिएर प्रमाणित गरे । विश्वमा आज देखिएका यी दुई ठुला भूराजनीतिक मुद्दामध्ये इजरायलको गाजामाथिको आक्रमणको सन्दर्भमा ट्रुडोले छिमेकी अमेरिकाका नेता जो बाइडेनलाई आदर्श माने । बाइडेनका नीति नै उनले पनि खुरुखुरु आज्ञाकारी शिष्यजसरी अनुसरण गरे । बाहिर बोल्दासमेत उनी अमेरिकी अडान नै सुगा रटान मा लगाइरहे ।
ट्रुडोलाई यदि साँच्चै प्रधानमन्त्रीको कर्तव्य र दायित्वको ज्ञान हुन्थ्यो भने उनले सन् २०१९ मा विश्वविद्यालय अध्ययनताकाको अनुहारमा कालो पोतिएको नश्लीय तस्बिर सार्वजनिक भएपछि राजीनामा दिनुपथ्र्यो । तर, यस अपमानजनक घटना बाहिरिएपछि ट्रुडोले प्रधानमन्त्री त परको कुरा, कुनै पनि सार्वजनिक पद धारण गर्ने विशेषाधिकार गुमाएका थिए । तर, ट्रुडोले राजीनामाको आह्वानलाई स्विकार्नुको सट्टा माफी मागेर उम्किने बाटो रोजे । ट्रुडो र उनका आसेपासेको समूहले देशको स्वार्थभन्दा प्रधानमन्त्रीको हितलाई उच्च प्राथमिकता दिए ।
कर्पोरेट मिडिया, उनका समर्पित समर्थक तथा विरोधीसमेतको ध्यानबाट बचेको भए पनि ट्रुडोको चरित्रलाई सबैभन्दा राम्ररी घाइते प्यालेस्टिनी बालबालिकाप्रतिको उनको बेवास्ताले प्रतिबिम्बित गर्छ । संसद्भित्र र बाहिर नश्लवादीलाई खुसी पार्न युद्धका निर्दोष पीडितलाई सघाउने वाचाबाट पछि हट्ने नेता एक घृणित पाखण्डी मात्र हुन सक्छ । जस्टिन ट्रुडोले त्यसै गरे । उनले गाजामाथिको भीषण बमबारीबाट पीडित प्यालेस्टिनी बालबालिकालाई पूर्ण बेवास्ता गरे । यो अश्लीलता उनको विरासतको सबैभन्दा ठुलो दाग ठहरिनेछ ।
विगतमा विपक्षी नेताका रूपमा प्रतिपक्षी बेन्चमा रहँदा ट्रुडोले सार्वजनिक रूपमा बारम्बार ‘हिल १०० किड्स’ भनेर चिनिने चर्चित प्यालेस्टिनी क्यानेडियन नागरिक डा. इज्जेलदिन अबुएलेसका अग्रसरताको समर्थन गर्थे । डा. अबुएलेसले १०० घाइते प्यालेस्टिनी बालबालिका र तिनीहरूका परिवारका सदस्यलाई उपचारका लागि क्यानडा यात्राको व्यवस्था गर्न सघाउने प्रान्तीय राजनीतिज्ञ, डाक्टर, नर्स, अस्पताल र अन्य स्वयंसेवकको नाम सार्वजनिक गर्दै आएका छन् । सन् २०१५ मा ट्रुडो बहुमतसहित प्रधानमन्त्री बनेपछि डा. अबुएलेसले ट्रुडोलाई आफ्नो वचन पूरा गर्न सार्वजनिक र निजी मञ्चबाट धेरैपटक आह्वान गरे । ट्रुडोले डा. अबुएलेसको आह्वानप्रति कहिल्यै कुनै प्रतिक्रिया दिएनन् । डा. अबुएलेस अहिले ट्रुडोलाई एक झुटा नेता मान्छन् ।
ट्रुडोले यसबाहेक अन्य लिबरल मुद्दामा पनि पटक–पटक धोका दिएका छन् । उनी आफ्नो तथाकथित ‘नारीवादी’ प्रतिबद्धतामा समेत बलियो गरी टिकेका देखिँदैनन् । उनले एक आदिवासी महिला मन्त्रीसहित अरू मन्त्रीलाई क्याबिनेट बैठकमा चुनौती दिएको वा कानुनको शासन रक्षा गर्न माग गरेकै कारण बर्खास्त गरे । जलवायु कदमका अग्रदस्ता दाबी गर्ने ट्रुडोले एक तेल पाइपलाइन परियोजनामा ४.५ अर्ब क्यानेडियन डलर (३.३ अर्ब अमेरिकी डलर) खर्चिए । मानव अधिकार र विधिमा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय ‘व्यवस्था’का यी कथित ‘च्याम्पियन’ले ब्राजिलको सहयोगमा भेनेजुएलामा एक कठपुतली नेता थपना गर्ने प्रयास गरेका थिए । त्यस्तै, ‘आम सर्वसाधारण’ क्यानेडियनका ‘हितैसी’ ट्रुडोले अति धनी र बाँकी नागरिकबिचको खाडल बढ्दै जाँदा धनाढ्यलाई सहयोग पुग्ने गरी कर्पोरेट एकाधिकारलाई निरन्तरता दिन अनुमति दिए ।
अहिले ‘हाउस अफ कमन्स’ र कर्पोरेट मिडियाले ट्रुडोको बहिर्गमनलाई राष्ट्रिय ‘संकट’का रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरेका छन् । तर, यथार्थ भने त्यस्तो होइन । क्यानेडियन राजनीतिको निरन्तर चक्रलाई ध्यान दिँदा उदारवादी र कन्जर्भेटिभ पार्टीका नेताले पालैपालो दश वर्ष शासन चलाएको देखिन्छ । ट्रुडोअघिका कन्जर्भेटिभ प्रधानमन्त्री स्टिफन हार्परले पनि १० वर्षभन्दा थोरै कम शासन गरे । अन्तिम दिनतिर हार्परसँग पनि मतदाता वाक्कदिक्क भइसकेका थिए । उनीअघिका लिबरल पार्टीका नेता जिन क्रेटियन प्रधानमन्त्री थिए । एक दशक शासनसत्ता चलाएका क्रेटियन अन्तिम समयतिर निकै अलोकप्रिय भइसकका थिए । क्रेटियनअघि कन्जर्भेटिभ प्रधानमन्त्री स्व. ब्रायन मुलरोनीले पनि एक दशक नै पद सम्हालेका थिए । मुलरोनीको शासनको अन्त्यतिर पनि मतदाता उनीप्रति निराश देखिन्थे ।
सम्भवतः भावी प्रधानमन्त्रीका रूपमा हेरिएका वर्तमान कन्जर्भेटिभ नेता पियरे पलिएभले पनि दश वर्ष शासन चलाउने सम्भावना छ । मत सर्वेक्षणले आगामी वसन्तमा हुन सक्ने आगामी संघीय चुनावमा उनले स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्ने देखाएका छन् । अब यसबिच, लिबरलहरूले पार्टीको आगामी हारको दोष खेप्न एक ‘बलिको बोको’ अघि सार्नेछन्, तर जे भए पनि ती ट्रुडो हुनेछैनन् ।
– अलजजिराबाट
