सडक खाली गरेर राष्ट्रप्रमुखको सवारी हुने परम्परालाई राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सच्याएका छन् । राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएको भोलिपल्ट २६ फागुनमा पशुपति मन्दिर दर्शनमा निस्किँदा पुरानै शैली अपनाएका पौडेल शनिबार भने कारकेडविना नै वसन्तपुरस्थित कुमारी घरमा पुगेका हुन् ।
पशुपतिको दर्शनमा आलोचना खेपेका पौडेलले कुमारी घर पुग्दा संयमता अपनाए । राष्ट्रपतिको शनिबारको सवारीका कारण आमसर्वसाधारणले सास्ती खेप्नुपरेन । भ्रमणमा सुरक्षाकर्मीले कारकेड प्रयोग गरेन । नयाँ राष्ट्रपति चुनिएसँगै कुमारीको दर्शन गर्ने परम्परा छ । राष्ट्रपति पौडेले अपराह्न ४ बजे कुमारी घर पुगेर जीवित कुमारी देवीको दर्शन गरे । विगतमा राष्ट्रपतिहरू कतै निस्किँदा सडक खाली गर्ने शैलीको जनस्तरबाट व्यापक आलोचना हुने गरेको थियो । भिभिआइपी सवारीमा सर्वसाधारणलाई सास्ती दिन नहुने भन्दै राष्ट्रपति नहुँदै पनि पौडेलले अभिव्यक्ति दिएका थिए ।
जितेन्द्र बस्नेत प्रवक्ता, गृह मन्त्रालय
विशिष्ट व्यक्ति सुरक्षा व्यवस्थापन कार्यविधि परिवर्तनको चरणमा छ । यसमा केही नयाँ व्यवस्था थपिएका छन् । तर, यो कार्यान्वयनमा आइसकेको छैन । शनिवार राष्ट्रपतिको सवारीमा केही फरकपन देख्न पाइयो । उहाँकै आदेशअनुसार त्यस्तो गरिएको हो । परिमार्जन गर्न लागिएको कार्यविधि पनि करिबकरिब त्यस्तै किसिमको छ ।
विशिष्ट व्यक्तिहरूको सुरक्षा व्यवस्थापन कार्यविधि २०७७ अनुसार यस्ता भ्रमणमा राष्ट्रपति सवार सवारीसाधनको अघि र पछि दुवैतर्फ गाडी र मोटरसाइकलको लस्कर हुन्छ । भ्रमण अवधिभर सडकको दुवै किनारमा सुरक्षाकर्मी तैनाथ गरिन्छ । राष्ट्रपति सवार हुने रुटमा चल्ने सवारीसाधन खाली गरिन्छ । पैदलयात्रीलाई पनि सवारी अवधिभर सडकमा हिँडडुल गर्न दिइँदैन । तर, राष्ट्रपति पौडलको सवारीमा न सडक खाली गरियो, न त मोटरसाइकलको लस्कर नै लगाइयो ।
गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता जितेन्द्र बस्नेतले राष्ट्रपति पौडेलको आदेशअनुसार नै शनिबारको सवारीमा कारगेड हटाइएको बताए । उनले भने, ‘विशिष्ट व्यक्ति सुरक्षा व्यवस्थापन कार्यविधि परिवर्तनको चरणमा छ । यसमा केही नयाँ व्यवस्था थपिएका छन् । तर, यो कार्यान्वयनमा आइसकेको छैन । शनिवार राष्ट्रपतिको सवारीमा केही फरकपन देख्न पाइयो । उहाँकै आदेशअनुसार त्यस्तो गरिएको हो । परिमार्जन गर्न लागिएको कार्यविधि पनि करिबकरिब त्यस्तै किसिमको छ ।’
विशिष्ट व्यक्तिहरूको सुरक्षा व्यवस्थापन कार्यविधि ०७७ ले भिभिआइपी सवारीलाई पाँच ढंगले व्याख्या गरेको छ । पहिलो राजकीय सवारी हो । विशेष गरी, विदेशी राष्ट्राध्यक्ष भ्रमणमा आउँदा यस्तो सवारी चलाइन्छ । त्यस्तै, राष्ट्रपति राजकीय भ्रमणमा विदेश जाँदा पनि यस्तो सवारी चलाइन्छ । यस्तो सवारी चलाउँदा सडक पूर्ण रूपमा खाली गरिन्छ । सडकका दुवै किनारमा सुरक्षाकर्मी तैनाथ गरिन्छ । कारगेडमा पनि गाडी र मोटर साइकलको लावालस्कर नै लाग्ने हुन्छ ।
अर्को हो, औपचारिक सवारी । यस्तो सवारीमा पनि भिभिआइपी सवार सवारीसाधनको अघि र पछि गाडी र मोटरसाइकलको बाक्लो कारगेड हुन्छ । रुटमा पर्ने सडकको लेन खाली गरिन्छ । सडकमा सुरक्षाकर्मी खटाइन्छ । सर्वसाधारणलाई सडकमा आउजाउ गर्न रोक लगाइन्छ । भिभिआइपीको अनौपचारिक र निजी सवारी पनि हुन्छन् । यस्तो सवारीमा भने अत्यावश्यकबाहेक कारगेड सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिँदैन ।
त्यसबाहेक कार्यालयीय सवारी भिभिआइपीको अर्को महत्वपूर्ण सवारी हो । यस्तो सावरीमा भिभिआइपी सवार सावरीसाधनको अघि र पछि कारगेडमा गाडी हुन्छ । तर, मोटरसाकइल हुँदैन । सडक पनि खाली गरिँदैन । न, सर्वसाधारणको आउजाउमा नै रोक लगाइन्छ । विशेष गरी, प्रधानमन्त्रीको कार्यालयीय भ्रमणमा यस्तो सवारी चलाइन्छ । शनिबार राष्ट्रपति पौडेलको सवारीमा यही सावारी सञ्चालन गरिएको हो ।
गृह प्रवक्ता बस्नेतले भने, ‘विशिष्ट व्यक्तिको सवारीका लागि पाँच किसिमको सवारी सञ्चालनको परिकल्ना कार्यविधिले गरेको छ । सोहीमध्येको एउटा हो कार्यालयीय सवारी । शनिबार राष्ट्रपति पौडेलका लागि सोही सवारी सञ्चालन गरिएको हो । यस्तो सवारी विशेष गरी प्रधानमन्त्रीका लागि प्रयोग हुने गर्छ । अब राष्ट्रपतिका लागि पनि यस्तै सवारीको व्यवस्था कार्यविधिमा गरिएको छ ।’ विशिष्ट व्यक्ति सुरक्षा कार्यविधि परिमार्जनको चरणमा रहेको उनले बताए ।
परम्पराबमोजिम राष्ट्रपति पौडेलले कुमारी घरमा पुगेर कुमारीको दर्शन गरेको इन्द्रजात्रा व्यवस्थापन समितिका संयोजक गौतम शाक्यले बताए । उनका अनुसार कुमारीको दर्शनपछि राष्ट्रपतिले देशमा शान्ति र अमनचयनको कामना गर्दै कुमारीको बाहुलीबाट टीका र प्रसाद ग्रहण गरेका थिए । उनले कुमारी घरको अवलोकनसमेत गरे । पौडेलले जीवित कुमारी राख्ने परम्पराको संरक्षण गर्नुपर्ने र यस्ता परम्परा जोगाउनुपर्ने बताए । ‘हामीले कुमारीको संरक्षण गर्नुपर्छ, यस्ता परम्परालाई जोगाइराख्नुपर्छ, यस्ता परम्परा देशका अमूल्य सम्पत्ति हुन्,’ राष्ट्रपति पौडेलले भने । करिब २० मिटेनपछि उनी त्यहाँबाट फर्किएको राष्ट्रपति सचिवालयले जनाएको छ ।
कुमारीको तलब ५१ हजार
हाल कुमारीको तलब ५३ हजार पाँच सय छ । त्यसमध्ये काठमाडौं महानगरले ५० हजार र नेपाल सरकार संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले तीन हजार पाँच सय रुपैयाँ दिने गरेको छ । कुमारीको पठनपाठनका लागि छुट्टै शिक्षकको व्यवस्था गरिएको छ । काठमाडौंमा शाक्य समुदायबाट कुमारी बस्न पाउने परम्परा छ । शाक्य समुदायलाई भगवान् बुद्धको वंशका रूपमा पनि लिने गरिन्छ ।
जनताले अपेक्षा गरेको व्यवहार र कार्यशैलीप्रति सजग छु : राष्ट्रपति
प्रदेश र संघका सांसदहरूलाई धन्यवाद दिन शीतलनिवासमा शनिबार आयोजित चियापन समारोहमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले भने, ‘संविधानको पालना र संरक्षण गर्ने विषय मेरो अबको प्रमुख दायित्व र कर्तव्य हुनेछ भन्ने प्रस्ट पार्न चाहन्छु । गणतान्त्रिक नेपालको राष्ट्रपतिबाट नेपाली जनताले अपेक्षा गरेको व्यवहार र कार्यशैलीप्रति सदैव सचेत छु र भविष्यमा पनि रहनेछु । संविधान निर्माण गर्ने प्रक्रियामा समेत सहभागी रहेर काम गर्ने अवसर प्राप्त गरेका कारण पनि संविधानले राष्ट्रपतिलाई दिएको काम, कर्तव्य र अधिकारप्रति सचेत रहने विश्वास दिलाउन चाहन्छु । वर्तमान संविधानले नेपाल राष्ट्रलाई मार्गदर्शन गर्ने कुराप्रति सदैव सजग रहने प्रण गर्दछु ।’
