- जनमत सर्वेक्षणले देखाएअनुसार ४५ प्रतिशत इजरायली गाजाका लागि शान्ति सम्झौताको विपक्षमा छन् । ३७ प्रतिशत सो क्षेत्रमा पुनः लडाइँ सुरु होस् भन्ने चाहन्छन् भने १७ प्रतिशत यथास्थिति कायम रहोस् भन्ने चाहन्छन् ।
साेमबार मध्यपूर्वका लागि अमेरिकी विशेष दूत जेर्ड कुसनरले इजरायलको भ्रमण गरे । भ्रमणका क्रममा विशेष दूत कुसनरले त्यहाँका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुसँग भेटवार्ता गरे । प्राप्त जानकारीअनुसार उक्त वार्ताको मुख्य विषय गाजाका लागि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको शान्ति योजना थियो । ट्रम्पको शान्ति योजनालाई हमासले स्वीकार गरे पनि इजरायली नेताले भने गत साता नै अस्वीकार गरेका थिए । ‘राम्रो भेटवार्ता’ भएको दाबी गरे पनि कुसनरले यसमा खासै प्रगति हासिल गरेको देखिएन । फक्स न्युजसँगको अन्तर्वार्तामा उनले इजरायलको अस्वीकृतिको विषयलाई खासै महत्व नदिने प्रयास गरेको देखिन्थ्यो । बरु सो विषयमा सोधिएको प्रश्नलाई उनले अन्य प्रसंग जोडेर टार्न खोजेको देखिन्थ्यो ।
दुर्भाग्यवश, शान्ति प्रयास असफल भइरहेको भनी बढ्दो आलोचनाबिच गाजाका लागि रोकिएको शान्ति योजनालाई पुनः अघि बढाउने ह्वाइट हाउसको यस्तो पहल सफल हुने सम्भावना कम छ । इजरायलले आफ्ना कुनै पनि प्रतिबद्धता पूरा गर्नुअघि हमासले पहिले निःशस्त्रीकरण गर्नुपर्छ भन्ने अडानबाट नेतन्याहु पछि हट्नेछैनन् । हमासको निःशस्त्रीकरणको विषयलाई नेतन्याहुले पहिलो सर्त बनाएका छन् । लेबनानको मामिलामा पनि उनको अडान उस्तै छ । र, वार्तामा संलग्न पक्षले उनको यो अडानलाई मुख्यतया अवरोध सिर्जना गर्ने प्रकृतिको रूपमा हेर्ने गरेका छन् ।
नेतन्याहुका पछिल्ला व्यवहार र भनाइबाट यो पुष्टि हुन्छ कि इजरायली प्रधानमन्त्रीको मुख्य उद्देश्य भविष्यका वार्ता र विशेषगरी कुनै पनि सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिने प्रक्रियालाई लम्ब्याउनु हो । यसको कारण यो हो कि इजरायलका युद्ध अन्त्य गर्ने ठोस प्रयासबाट उनलाई राजनीतिक रूपमा कुनै फाइदा हुँदैन । उनी अर्को कार्यकाल पनि प्रधानमन्त्री हुन चाहन्छन् ।
जबसम्म नेतन्याहुले इरान, प्यालेस्टाइनी, हिजबुल्लाह वा सिरिया (जससँग भए पनि ) कुनै न कुनै द्वन्द्वमा इजरायललाई अल्झाइराख्न सक्छन्, तबसम्म उनले आफूलाई ‘सुरक्षाका मसिहा’का रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्छन् । अर्थात्, बहु–मोर्चाको सुरक्षा चुनौतीको प्रभावकारी रूपमा सामना गर्न सक्ने एक मात्र व्यक्ति भएको चिनारी दिन चाहन्छन् नेतन्याहु । अक्टोबरमा हुने निर्वाचनअघि यस्तो छवि कायम राख्नु विशेषगरी महत्वपूर्ण छ । जनमत सर्वेक्षणले देखाएअनुसार ४५ प्रतिशत इजरायली गाजाका लागि शान्ति सम्झौताको विपक्षमा छन् । ३७ प्रतिशत सो क्षेत्रमा पुनः लडाइँ सुरु होस् भन्ने चाहन्छन् भने १७ प्रतिशत यथास्थिति कायम रहोस् भन्ने चाहन्छन् । दुईतिहाइ इजरायली ‘सुरक्षा घेरा’ कायम राख्न दक्षिणी लेबनानका केही भागमा इजरायली कब्जा जारी रहोस् भन्ने चाहन्छन् । झन्डै आधा इजरायली इरानविरुद्ध ठुलो सैन्य कारबाही जारी रहोस् भन्ने चाहन्छन् । युद्धको पक्षमा रहेका यी मतदातामध्ये धेरैजसो नेतन्याहुका सम्भावित समर्थक हुन् ।
इजरायलका शत्रुलाई परास्त गर्ने आफ्ना लगभग सबै योजना र प्रयासमा प्रधानमन्त्री नराम्ररी असफल हुनुले उनीहरूलाई खासै फरक पार्दैन । उनी अझै पनि व्यापक रूपमा शत्रुतापूर्ण विश्वको सामना गर्न पर्याप्त अनुभव र दृढता भएका एक मात्र व्यक्तिका रूपमा हेरिन्छन् । धेरै इजरायलीहरू विश्वास गर्छन् कि समग्र विश्वले इजरायलको विनाश गर्ने लक्ष्य राखेको छ । जो कोही स्वतः ‘इजरायलको पक्षमा उभिँदैन’, ऊ इजरायलको शत्रु हो । उनका समर्थकका लागि नेतन्याहु नै यस्ता इजरायली राजनीतिज्ञ हुन्, जसले यस स्थितिलाई सही रूपमा पहिचान गरेका छन् । उनीहरू नेतन्याहुलाई नै असल र खराब ( सही र गलत) छुट्याउन सक्ने तथा इजरायलका लागि उचित र प्रभावकारी रक्षा गठबन्धन स्थापना गर्न सक्ने एक मात्र व्यक्तिका रूपमा हेर्छन् ।
अमेरिकी राजनीतिबारे गहिरो ज्ञान भएको श्रेय पनि नेतन्याहुलाई दिइन्छ । धेरै इजरायलीको विश्वास छ कि उनले ट्रम्पबाट प्राप्त गर्न सकिने सबै कुरा लिएका छन्, तर साथै अमेरिकी राष्ट्रपतिमाथि पनि भरोसा गर्न सकिँदैन भन्ने कुरा इजरायली जनतालाई देखाएका छन् । इजरायलले संयुक्त राज्य अमेरिकाजस्तो महत्वपूर्ण साझेदार गुमाएको मानिने तथ्य नेतन्याहुको छविका लागि धेरै अर्थमा अप्रासंगिक छ । अहिले, शान्ति योजना अस्वीकार गर्ने उनको कदमले देखाएझैँ उनी नै यस्ता व्यक्ति हुन्, जसले अमेरिकालाई ‘नाइँ’ भन्न सक्छन् ।
कुनै पनि द्वन्द्व अन्त्य गर्ने दिशामा भएको कुनै पनि प्रगतिलाई कमजोर पार्नु नेतन्याहुका लागि पनि महत्वपूर्ण छ, किनभने यसले उनलाई आफ्नो आपराधिक मुद्दालाई आकार दिन अनुमति दिन्छ । उदाहरणका लागि उनले ‘महत्वपूर्ण राजनीतिक बैठकहरू’ का लागि विश्रामको अनुरोध गर्न सक्छन् । उनको कानुनी टोलीले निर्धारित कार्यालय यात्राको कारणले गर्दा यो तोड्नुपर्ने दाबी गर्न सक्छ, जसरी उनले चिकित्सा परीक्षण र अन्य त्यस्ता अवरोध दाबी गर्न सक्छन् । युद्धले विसंगति र अनियमितता पैदा गर्छ । यस्ता अवरोधको उचित समाधान हेर्नका लागि प्रधानमन्त्रीबाहेक अरू कसको जिम्मेवारी हुनेछ ?
नेतन्याहुले निरन्तर युद्धका लागि जोड दिइरहँदा उनी इजरायली अर्थतन्त्रबारे धेरै चिन्तित देखिँदैनन् । वास्तवमा द्वन्द्व व्यवसाय, विशेषगरी रक्षा कम्पनीहरूका लागि लाभदायक साबित भएको छ । इजरायली स्टक एक्सचेन्जले रेकर्ड उच्च देखिरहेको छ भने सेकेलले प्रशंसा गरेको छ । २०२७ का लागि अनुमानित वृद्धि ५.६ प्रतिशत छ ।
तर, आर्थिक सहयोग र विकास संगठन (ओइसिडी) द्वारा जुनमा जारी गरिएको एक प्रतिवेदनले भविष्यवाणी गरेको छ कि तीव्र सैन्य गतिविधिमा कुनै पनि फिर्ताले इजरायली अर्थतन्त्रमा ‘ठुलो वित्तीय लागत’लाई सही ठहर्याउनेछ । किनकि, व्यवसायी व्यवसाय बन्द गर्न बाध्य छन् र रिजर्भिस्टहरू परिचालन गरिएका छन् । तर, ओइसिडीको चेतावनीले न त युद्धमा आफ्नो राजनीतिक अस्तित्व बचाउने प्रधानमन्त्रीलाई निरुत्साहित गर्न सक्छ, न त ह्वाइट हाउसका दूतहरूको विशेष भ्रमणले नै ।
(स्वतन्त्र विश्लेषक गोल्डबर्ग इरान मामिलाका विज्ञसमेत हुन्)
अलजजिराबाट
