वर्षातको समयमा मात्र होइन, हिउँदमा पनि कैलालीको पूर्वी–दक्षिण भेगमा नदी कटानको त्रास छ । कणाली नदीले टीकापुर नगरपालिका– ९ फाँटामा कटानी गरिरहेको छ । एक हप्तामा दुई मिटर कटान भएको छ । यसरी कटान हुन थालेपछि स्थानीयले जनप्रतिनिधि गुहार्न थालेका छन् ।
कटानकै कारण कर्णाली नदीले सत्ती कर्णाली सामुदायिक वन र टीकापुर उद्यानको मन्दिरनजिक कटान हुँदा बाढी पस्ने खतरा बढ्दै गएको छ । यसैगरी, मोहना नदीले खक्रौलामा कटान गरिरहेको छ । नदी कटान हुन थालेपछि स्थानीयले स्थानीय स्रोत–साधन प्रयोग गरेर कटान नियन्त्रणमा लागेका छन् । साथै पथरैया नदीले डिबीपुरनजिक कटान गरिरहेको छ । टीकापुर उद्याननजिक करिब पाँच सय मिटर, सत्ती कर्णाली वननजिक पाँच सय मिटर, फाँटामा तीन सय मिटर, खक्रौलामा एक किलोमिटर र डिबीपुरमा सात सय मिटर नदीकिनारा खतरामा रहेको पाइन्छ ।
यी स्थानमा हिउँदमै नदी नियन्त्रणको काम नभएमा वर्षातमा नदी पस्ने निश्चित छ । कटान भइरहेका कतिपय स्थानमा बोल्डर हालेर पनि केही हदसम्म कटान रोकिने स्थानीयको भनाइ छ । ‘नदी कटानले सयौँ बिघा जग्गा बगरमा परिणत हुने अवस्था छ,’ स्थानीय शेरबहादुर साउदले भने, ‘पहिले बोल्डर हाल्दा पनि धेरै कटान रोक्न सक्ने अवस्था हुँदाहुँदै कुनै निकायले काम गरेन ।’
साउदले वडा नम्बर ६, ७, ८ र ९ त्यसै पनि बाढी प्रभावित क्षेत्र भएकाले यहाँ हजारौँ बिघा जग्गा डुबानमा पर्दा पनि रोकथामका लागि काम नभएको गुनासो गरे । ‘तत्कालका लागि खक्रौलामा सात ठाउँमा बोल्डर र ठोकर हाल्ने, फाँटामा बोल्डर र बिडीपुरमा बोल्डर हालेको भए धेरै राहत हुने थियो,’ स्थानीय समाजसेवी खडक धामीले भने, ‘मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाह र नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य डा. रणबहादुर रावललाई केही दिन पहिले कटान क्षेत्रमा बोलाएर समस्या देखायौँ, बिहीबार संघीय सांसद ईश्वरीदेवी न्यौपानेलाई समस्या देखायौँ ।’
‘हामीले बोलाएका जनप्रतिनिधिले आश्वासन दिनुभएको छ हेरौँ,’ समाजसेवी धामीले भने, ‘वास नै नरहने अवस्था हिउँदमा छ भने वर्षातमा कस्तो होला ?’ बिहीबार मात्र संघीय सांसद न्यौपानेले कटान क्षेत्रको अनुगमन गरेकी हुन् । अनुगमन गर्ने क्रममा सांसद न्यौपानेले भयावह अवस्था रहेको बताउँदै सक्दो सहयोग गर्ने आश्वासन दिइन् । उनले तत्काल गर्नुपर्ने काम काठमाडौं जानेबित्तिकै पहल गर्ने बताइन् ।
‘बोल्डर धेरै ठुलो लागत होइन, स्थानीय पालिकाले पहल गरेको भए पनि हुने थियो,’ सांसद न्यौपानेले भनिन्, ‘हिउँदमै कटान हुन्छ भने नागरिकमा त्रास हुनु स्वाभाविकै हो ।’ ‘पहिलो चरणमा बोल्डर हाल्ने र क्रमशः तटबन्धनका लागि पहल गर्छु,’ उनले भनिन्, ‘यत्रो विकराल समस्या आफ्नो पालिकामा भए पनि स्थानीय जनप्रतिनिधिले चासो नदिँदा नागरिकको चिन्ता बढेको छ ।’ विकासका सवालमा सबै तीनै तहका जनप्रतिनिधि एक भएर लाग्नुपर्ने जनाउँदै उनले जनताले निर्वाचित गरेर पठाएका जनप्रतिनिधि हामी बसेर समस्या समाधान गर्न लाग्नुपर्ने बताइन् ।
