श्रीलंकामा एक दशकमा झन्डै एक हजार दुई सय मानिस र तीन हजार पाँच सयभन्दा बढी जनावरको मृत्यु भएको छ । हात्ती–मानवबिच द्वन्द्वको खबर सार्वजनिक गरेपछि गाउँले र जंगली हात्तीबिचको भिडन्त तत्काल समाधान गर्ने प्रतिबद्धता सरकारले व्यक्त गरेको छ ।
वातावरणमन्त्री डम्मिका पाटाबेन्डीले संसदलाई बताएअनुसार वन्यजन्तु आरक्षनजिकका गाउँहरूमा हात्तीको आक्रमण कम गर्न थप विद्युतीय तारबार निर्माण गर्ने र थप कर्मचारीहरू खटाइनेछ ।
‘हामी मानव र हात्तीबिचको द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि थप रकम विनियोजन गरिरहेका छौँ र छोटो समयमै यो अवस्थालाई कम गर्न सक्षम हुनेमा हामी आशावादी छौँ,’ पाटाबेन्डीले भने । उनका अनुसार सन् २०१५ देखि २०२४ को बिचको हात्तीसँगको द्वन्द्वमा एक हजार १९५ मानिस र तीन हजार ४८४ जंगली हात्ती मारिएका छन् ।
यस वर्षको जनवरीमा थप तीनजना मानिस र ४३ वटा हात्तीको मृत्यु भएको छ । उनले मारिएका जंगली हात्तीको शव व्यवस्थापन (विसर्जन) गर्दा एक दशकमा राज्यलाई करिब एक करोड १६ लाख अमेरिकी डलर नोक्सानी भएको र सोही अवधिमा हात्तीको आक्रमणबाट पीडितलाई करिब ४० लाख अमेरिकी डलर क्षतिपूर्ति दिइएको उल्लेख गरे ।
हात्तीलाई बौद्ध संस्कृतिमा तिनीहरूको महत्त्वको कारण राष्ट्रिय सम्पत्ति मानिन्छ । यद्यपि, यो नरसंहार जारी छ किनकि निराश किसानहरू हात्तीहरूले उनीहरूको बालीमा आक्रमण गर्न र जीविकोपार्जन नष्ट गर्न संघर्ष गरिरहेका छन्।
धेरै हात्तीलाई करेन्ट लाग्ने, गोली हान्ने वा विष खुवाइएको कारण मृत्यु भएको छ । कहिलेकाहीँ विस्फोटक पदार्थले भरिएका फलहरू जनावरहरूलाई घाइते बनाउन प्रयोग गरिन्छ र त्यो नै अक्सर पीडादायी मृत्युमा परिणत हुने गर्छ ।
हात्तीहरू पनि आफ्नो वासस्थान भएर चल्ने रेलको ठक्करका कारण हताहत हुने गर्छन् । एक साताअघि टापुको पूर्वी हबराना क्षेत्रमा एक्सप्रेस रेलको ठक्करबाट चार छावासहित सात हात्तीको मृत्यु भएको थियो । यो देशकै सबैभन्दा खराब दुर्घटना हो । अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघले एसियाली हात्तीलाई संकटापन्न जनावरको रूपमा मान्यता दिएको छ। एसियामा अनुमानित २६ हजार हात्ती जंगलमा बस्छन् र प्रायजसो भारतमा रहेका छन् । मानव नियन्त्रणभन्दा बाहिर रहेका हात्तीको औसत आयु ६०-७० वर्ष हुन्छ ।
