निजगढ विमानस्थलका लागि आवश्यक रूख काट्न संसदीय समितिको निर्देशन

 २२ लाख रूख काट्न नपर्ने निष्कर्ष

२०७५ पौष ५ बिहीबार ०८:०३:००

निजगढ विमानस्थल प्रभावित क्षेत्रका स्थानीयसँग छलफलका क्रममा संसदीय समितिका पदाधिकारी

निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणका लागि आवश्यक रूख कटान गर्दै आयोजनालाई अघि बढाउन संसद्को राष्ट्रिय सरोकार तथा समन्वय समितिले सरकारलाई निर्देशन दिएको छ । आयोजनाको डिपिआर चालू आर्थिक वर्षमा तयार गरी स्वीकृत गर्न समितिले संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्ययन मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको छ ।

२४ र २५ मंसिरमा समितिले स्थलगत अवलोकन तथा स्थानीयसँगको छलफलका आधारमा तयार पारेको प्रतिवेदन बुधबार सार्वजनिक गरेको हो । आयोजना ०७१÷७२ बाट सुरु भए पनि हालसम्म डिपिआर तयार नभएकामा समिति सदस्यहरूले चासो व्यक्त गरेका छन् ।  सरकारले तयार गरेको इआइए रिपोर्ट पनि त्रुटिपूर्ण रहेको उनीहरूले बताएका छन् ।

 रूख काट्नु तर नयाँ रोप्नु
पूर्वाधार निर्माणका लागि आवश्यक स्थानका रूख कटान गरी विमानस्थल निर्माण अविलम्ब अघि बढाउनुपर्ने समितिको निष्कर्ष छ । रूख काटिएबापत रोपिने नयाँ बिरुवाको सम्बन्धमा समेत योजना पेस गर्न समितिले पर्यटन मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको छ । समितिले वन तथा वातावरण मन्त्रालयलाई निर्देशन दिँदै भनेको छ, ‘रूख कटानका लागि आयोजनालाई तत्काल सहमति दिनू ।’ 

तत्काल बस्ती स्थानान्तरण गर्न सुझाब
अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणका लागि स्थानीय टाँगिया र काठ गाउँ बस्ती स्थानान्तरणको चरणमा छन् । समितिले स्थलगत अध्ययन गर्दा सबैले मुआब्जा नलिएको तथा स्थानीयले विभिन्न माग अघि तेस्र्याएको जनाएको छ । टाँगिया बस्तीको स्थानान्तरणका लागि आयोजनाले दुई स्थान सिफारिस गरिसकेको तथा काठ गाउँमा रहेका ४२० घरधुरीको ११२ बिघा जग्गामध्ये ५८ बिघाको मुआब्जा वितरण भइसकेको र बाँकीका लागि समेत मुआब्जा लिन आउन सूचना जारी गरिसकिएको पाइएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । ‘विमानस्थलको मुख्य धावनमार्गका रूपमा रहने टाँगियालगायत बस्तीका बासिन्दालाई उपयुक्त स्थानमा स्थानान्तरण गरी बस्ती व्यवस्थापनको कार्य अघि बढाउनू,’ समितिले आयोजना तथा पर्यटन मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको छ ।

 एयरपोर्ट सिटी आवश्यक छैन
समितिले निजगढ विमानस्थलमा एयरपोर्ट सिटी आवश्यक नरहेको निष्कर्षसमेत निकालेको छ । ‘विमानस्थगल वरपरका नगरपालिका तथा गाउँपालिकालाई व्यवस्थित एवं आधुनिक ढंगले सहर बसाउन लगाए एयरपोर्ट सिटीको आवश्यक्ता हुँदैन,’ प्रतिवेदनमा भनिएको छ । एयरपोर्ट सिटीका लागि छुट्याइएको जग्गा आयोजनाकै नाममा सुरक्षित राख्नसमेत समितिले पर्यटन मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको छ ।

 २२ लाख रूख काट्न नपर्ने निष्कर्ष
वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन प्रतिवेदन इआइएले निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणका लागि २२ लाखभन्दा बढी रूख काट्नुपर्ने निष्कर्ष निकालेको थियो । जसमा सतिसाललगायत महँगा रूख कटान गर्नुपर्ने इआइएले जनाएको थियो । तर, संसदीय समितिले स्थलगत अध्ययनपछि त्यति धेरै संख्यामा रूख काट्नुनपर्ने निष्कर्ष निकालेको छ । ‘कटान गर्नुपर्ने रूखको संख्या र रूखका प्रजातिका सम्बन्धमा देखाइएको तथ्यांक वास्तविक रूख गणना गरी निकालिएको नभई कुनै एक स्थानको नमुना सर्वेक्षण गरी तयार गरिएको तथ्यांक हो,’ समितिको प्रतिवेदनमा भनिएको छ । 

स्थलगत अनुगमनका क्रममा आयोजना क्षेत्रको जंगलमा पोथ्रा, बुट्यान र साना तथा कम उमेरका रूखको संख्या अत्यधिक रहेको पाइएको समितिले जनाएको छ । साना साल र सतिसालका रूख न्यून रहेको समितिको ठहर छ । यसअघि प्रतिनिधिसभाको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध समितिअन्तर्गत पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल संयोजक रहेको उपसमितिले समेत इआइएले भनेअनुसार रूख कटान हुने अवस्था नरहेको निष्कर्ष निकालेको थियो ।