२०७६ मङ्सिर १७ मंगलबार ०८:३४:००
तवलिन सिंह

रोजगारी दिन असफल मोदी सरकार

मोदीकालमा निजी क्षेत्रमा गहिरो मन्दी छाएको हुनाले क्षमतावान् लगानीकर्ता अगाडि आउन तयार नहुँदा यहाँ रोजगारी बढ्न सकेको छैन

पछिल्ला दिन मलाई मोदीको एक भाषणको सम्झना धेरै आउँछ । उनले प्रधानमन्त्री बनेको केही महिनापछि पेरिसमा प्रवासी भारतीयलाई सम्बोधन गरेका थिए । त्यतिवेला मोदीका हरेक भाषणमा नयाँ जोश र नयाँ उमंग देखिन्थ्यो । आफ्ना स्रोता र नौजवान अगाडि देखेपछि थोरै भावुक हुँदै उनले भनेका थिए– भारतलाई यस्तो देश बनाउने कोसिस हुनेछ, जहाँ रोजगारीका धेरै अवसर हुनेछन् र युवाले देश छाडेर कामको खोजीमा बिदेसिनुपर्दैन ।

म यो लेख न्युयोर्कबाट पठाउँदै छु र यहाँ भारतीय युवाले सानातिना काम गरेको मलाई राम्रो लाग्दैन । बिहान उठेर बाहिर टहलिने मेरो बानी छ । यस महानगरको विशाल सेन्ट्रल पार्कमा म सधैँ घुम्छु । फर्कंदा प्रायः भारतीय युवाले मजदुरी गरेको देख्छु । आज बिहान फर्कंदाको समय केही सिख नौजवान देखेँ, मैले रोकिएर उनीहरूसँग पन्जाबीमा कुरा गरेँ ।

जब उनीहरूलाई मैले सोधेँ– देशबाट यति टाढा उनीहरूको मन किन बसेको छ ? तब उनीहरूले हाँसेर भने– भारत छाडेको झन्डै १५ वर्ष भइसक्यो । पन्जाबमा खेतीबाट यति कमाइ हुँदैन, जति यहाँ मजदुरी गरेर हुन्छ । देशको याद आउँछ, तर बाध्यता छ, त्यसैले यहाँ बसिरहेका छौँ । न्युयोर्कका धेरै विदेशी मजदुर भारत या पाकिस्तानबाट आएका छन् । यहाँ आएर उनीहरू त्यस्ता सबै काम गर्छन्, जुन अमेरिकी गर्न चाहँदैनन् । 

भारतका गृहमन्त्री बंगलादेशबाट आएका व्यक्तिलाई ‘धमिरा’ भन्छन्, खासमा उनीहरू आर्थिक शरणार्थी हुन् । उनीहरूप्रति सहानुभूति राख्नुपर्छ किनकि हाम्रा देशवासी पनि बाध्य भएर रोजगारीको खोजीमा देश छाडेर बाहिर जान्छन् । उनीहरूमध्ये कति त दलाललाई लाखौँ रुपैयाँ दिएर अवैध बाटो हुँदै पनि अमेरिका आउँछन् । 

भारतका गृहमन्त्री बंगलादेशबाट आउनेलाई धमिरा भन्छन्, खासमा उनीहरू आर्थिक शरणार्थी हुन् । उनीहरूप्रति सहानुभूति राख्नुपर्छ । हाम्रा देशवासी पनि बाध्य भएर कामको खोजीमा बिदेसिन्छन् ।

नरेन्द्र मोदीको प्रधानमन्त्रीत्व कालमा गरिबको जीवनलाई राम्रो बनाउन धेरै गरिएको छ । दूरदराजमा मैले त्यस्ता धेरै गाउँ देखेको छु, जहाँ घरमा ग्यास सिलिन्डर छ, गरिबका घरमा बिजुली पुगेको छ । प्रधानमन्त्री आवास योजनाअन्तर्गत अस्थायी टहरामा बस्ने विपन्नले पैसा पाएका छन् । यी सबैका बाबजुद आजसम्म मोदीले रोजगारी दिन सकेका छैनन् । 

मोदीकालमा रोजगारीका नयाँ अवसर यसकारण पैदा भएनन् किनकि निजी क्षेत्रमा अहिलेसम्म यति गहिरो मन्दी छाएको छ कि क्षमतावान् लगानीकर्ता अगाडि आउनै तयार छैनन् । जो हिम्मत गरेर तयार हुन्छन्, उनीहरूले बैंकको ऋण पाउँदैनन्, किनकि बैंकको हालत अत्यन्त कमजोर छ । 

बैंक यसकारण कमजोर छन् कि निरव मोदीजस्ता मानिसले बैंकका अधिकृतलाई घुस दिएर डकैती गरिरहेका छन् । हालै पन्जाबमा एन्ड महाराष्ट्र को–अपरेटिभ बैंक (पिएमसी) मा भएको घोटालाले मलाई हैरान गरेको छ ।

विश्वास गर्नै मुस्किल छ कि चोरलाई बारम्बार ऋण कसरी दिइयो ? समस्या यही छ कि जबसम्म सरकारी बैंकमा सुधार आउँदैन, या यसको निजीकरण हुँदैन, आर्थिक मन्दी टाढा हुने देखिँदैन । न त रोजगारीका नयाँ अवसर नै पैदा हुने सम्भावना देखिन्छ । त्यसैले निकट भविष्यमा पनि भारतका नौजवान रोजी–रोटीको खोजीमा विदेश पलायन भइरहनेछन् । 

(पत्रकार सिंह राजनीतिक टिप्पणीकार हुन्) अमर उजाला डटकमबाट